Dumortieryt – zastosowanie

Zastosowanie:

  • w przemyśle ceramicznym i materiałów ogniotrwałych,
  •  znaczenie kolekcjonerskie,
  •  wykorzystywany do wyrobu biżuterii
  • okazy gemmologiczne
  • stosowany w produkcji wysokiej jakości porcelany
  • imitacje lapis lazuli

 

Kocie oko – Historia

Koniec XIX wieku –  książę Connaught dał pierścionek z kocim okiem swojej narzeczonej, jako dowód zaangażowania. Kocie oko stało się dzięki temu popularne  i jego wartość znacznie wzrosła.

Początek XX –  Zwiększony popyt na Kocie Oko sprawił, że zaczęto go intensywnie  poszukiwać. Znaleziono znaczne złoża na w Sri Lance. Ceny poszły w górę tak wysoko, że ładne kamienie można było kupić za 8000 dolarów. Kamień został zaliczany do kamieni szlachetnych.

Kocie oko – opis

Cymofan (cymofanit, kocie oko, chryzoberylowe kocie oko) – odmiana chryzoberylu wykazująca efekt kociego oka. Nazwa pochodzi od greckich słów kyma = fala i fainio = pokazuję (faliste refleksy świetlne przy obrocie kamienia).

Nazwa „kocie oko” wskazuje na podobieństwo kamienia do kociego oka.

Minerał zaliczany jest do kamieni szlachetnych ze względu na wysokie ceny osiągane przez piękne i rzadkie kamienie.

 

Granat – opis

Granaty to  grupa ponad dziesięciu różnych kamieni szlachetnych o podobnym składzie chemicznym. Kolor czerwony i bordowy tych kamieni jest najczęściej spotykanym, ale granaty występują również w innych kolorach i odcieniach. Są granaty żółte, zielone, pomarańczowe, oraz czarne.

Grant  można znaleźć w biżuterii z czasów egipskich, greckich i rzymskich.

kryształ granatu

Fot. libraryphoto.cr.usgs.gov, licencja: public domain.
kolory granatu

Fot. Joonasl Licencja: Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported license.

Tanzanit – Poprawianie

Barwę tanzanitu można wzmocnić przez ogrzewanie do temp. 400-500 °C.
W celu osiągnięcia purpurowoniebieskiej barwy niemal cała produkcja tanzanitu poddawana jest obróbce cieplnej.
Ponieważ Tanzanit jest kruchy i zdarzają się w tych kamieniach szlachetnych odpryski  w tanzanitach stosuje się wypełnianie powierzchni ubytków lub miejsc złamania drobinkami szkła, tworzyw sztucznych, substancjami „opticon” z domieszką utwardzaczy  w celu poprawy trwałości, wyglądu i zwiększenia masy.

 

ogrzewane tanzanity

Tanzanit naturalny i po ogrzewaniu.

Fot. Ra’ike licencja: GNU Free Documentation License,

Tanzanit – opis

Tanzanit (tanganit) – gemmologiczna nazwa przezroczystej, niebieskiej w odcieniach odmiany zoisytu.
Nieprawidłowo nazywany „szafirem Meru” – pierwsi jego odkrywcy mylnie uznali go za szafir.
Nazwa pochodzi od Tanzanii, gdzie minerał ten został odkryty a została wprowadzona przez firmę jubilerską Tiffany z Nowego Jorku.

Światowy rynek polerowanego tanzanitu  szacuje się w na od 150 mln USD do 200 mln USD rocznie.

szlifowany tanzanit

Fot. Didier Descouens Licencja:  Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0.

krysztł tanzanitu

Fot. Rob Lavinsky / iRocks.com licencja: Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported license.

Szlif – Opis

W jubilerstwie przez szlif rozumie się wszystko, co jest związane z obróbką kamieni, a więc – nadanie określonej formy i pokrycia całej powierzchni symetrycznymi płaszczyznami, czyli fasetami. W produkcji szkła laboratoryjnego mianem szlifu określa się rodzaj połączeń rozmaitych elementów sprzętu laboratoryjnego. Tego rodzaju szlif nazywany jest szlifem laboratoryjnym.

Jubilerzy przez szlif rozumieją:

  •      proporcję (wielkość, wymiary poszczególnych części kamienia)
  •      wykończenie (symetria i ilość fasetek pokrywających cały kamień)

Sposób szlifowania dobiera się w zależności od własności fizycznych i optycznych materiału. Nakładanie szlifu ma na celu wyeksponowanie pewnych własności materiału gemmologicznego, takich jak brylancja, barwne efekty optyczne, oraz eliminację lub minimalizację innych właściwości, np. defektów, skaz, inkluzji. Obecność szlifu może ułatwiać lub utrudniać identyfikację kamienia, np. polerowane fasetki ułatwiają wykonanie oznaczenia wartości współczynnika załamania światła, podczas gdy szlif kaboszonowy ogranicza możliwość jego precyzyjnego oznaczenia.
  Podział szlifów nakładanych na materiał gemmologiczny
Historyczne –  współcześnie rzadko używane.

Standardowe –  powielane w wielkiej liczbie egzemplarzy. Ich parametry zostały ukształtowane przez doświadczenie ugruntowane historycznie i mają oparcie w tradycji obróbki materiałów gemmologicznych.
Nowoczesne i fantazyjne – których parametry dobierane są indywidualnie na podstawie najnowszych osiągnięć optyki i metod szlifowania twardych materiałów. Tworzone są przez zmianę proporcji szlifów tradycyjnych, ich mieszanie, łączenie, wymyślanie całkiem nowych. Szlif jest unikatowy i opracowany z myślą o konkretnym znalezisku.

Rodzaje szlifów

  szlif kaboszonowy (gładki) – historycznie wcześniejszy
  szlify fasetkowe (wielościenne) – historycznie późniejsze

  •   szlif brylantowy
  •   szlif schodkowy
  •   szlif szmaragdowy (szczególny rodzaj szlifu schodkowego, stosowany wyjątkowo często do obróbki szmaragdów)
  •   szlif krzyżowy (nożycowy)
  •   szlif rozetowy
  •   szlif taflowy
  •   szlif mieszany
  •   szlif fantazyjny – mają rozmaite kształty: o zarysie trójkątnym, trapezowym, rombowym, pięciobocznym, sześciobocznym. W ten sposób szlifowane są rzadkie kamienie szlachetne lub kamienie mające skazy, względnie nieregularne kształty: kropla, markiza, serce, np. szlif nożycowy = krzyżowy.

 

Gemmologia

Gemmologia (z łac. gemma i gr. logos) – nauka o kamieniach szlachetnych i ozdobnych stosowanych w jubilerstwie i zdobnictwie.
Gemma – słowo to oznaczało najpierw każdy kamień szlachetny, następnie kamień grawerowany służący do pieczętowania a później kamień noszony także jako ozdoba. Gemma miała płaskorzeźbę rżniętą wypukło (kamea) lub wklęsło (intaglio).
Logos – oznacza naukę, mowę.

Cechy jakościowe barwnych kamieni szlachetnych i ozdobnych podlegają ocenie metrologicznej. Podstawowym zadaniem gemmologii jest określenie barwy, jej odcienia i nasycenia oraz innych efektów optycznych i własności fizycznych.

Jako nauka o kamieniach szlachetnych i kamieniach ozdobnych jest dziedziną młodą, chociaż jej podstawy kształtowały się już w czasach starożytnych. Za najstarsze opisy kamieni szlachetnych należy uznać wzmianki zawarte w Biblii oraz w Iliadzie i Odysei. Rozwinęła się w XIX wieku obok nauk przyrodniczych (geologii, mineralogii, krystalografii). Później związała się ściśle z podstawowymi kierunkami nowoczesnej fizyki i chemii.

Kierunki, którymi zajmuje się gemmologia

  • prace poszukiwawcze, których celem jest pozyskiwanie nowych kamieni naturalnych i ich barwnych odmian,
  • badania identyfikacyjne i wycena kamieni szlachetnych i ozdobnych,
  • doskonalenie nowych metod diagnostycznych z wykorzystaniem najnowszych osiągnięć nauki i techniki,
  • prace nad zunifikowaniem definicji i określeń w celu uściślenia pojęć i dostosowania ich do obowiązujących norm międzynarodowych,
  • kształcenie nowej kadry specjalistów w zakresie rzeczoznawstwa kamieni szlachetnych i ozdobnych,
  • wiadomości o składzie i właściwościach kamieni szlachetnych, a także materiałów służących do sporządzania imitacji kamieni szlachetnych.

Wraz z postępem wiedzy współczesna gemmologia stała się nauką o materiałach gemmologicznych.
Funkcjonując na styku mineralogii, fizyki, chemii materiałów oraz inżynierii materiałowej, zajmuje się badaniem składu, struktury i własności materiałów gemmologicznych, ich genezą i pochodzeniem, technikami pozyskiwania i przetwarzania.

 

Materiały gemmologiczne możemy podzielić na:

  • kamienie naturalne – materiały pochodzenia naturalnego (przeważnie minerały) podatne na szlifowanie i polerowanie, trwałe a wykorzystywane przez człowieka głównie z uwagi na ich walory estetyczne (np. barwę, stopień przezroczystości, barwne efekty optyczne).
  • kamienie syntetyczne – materiały pozyskiwane procedurami opracowanymi przez człowieka. Wiele z nich powstaje na wzór materiałów naturalnych (ta sama formuła chemiczna, struktura, własności fizyczne…). Niektóre z tych materiałów, nie mające odpowiednika w przyrodzie, określa się jako sztuczne, np. sztuczne granaty (GGG, YAG). Gemmologia interesuje się tymi materiałami syntetycznymi, które mogą być wykorzystywane ze względu na ich walory estetyczne.
  • traktowane (poprawiane) – materiały naturalne i syntetyczne, których cechy i właściwości zostały zmodyfikowane procesami inicjowanymi i kontrolowanymi przez człowieka w taki sposób, by podnieść ich walory estetyczne.

W gemmologii używany jest także termin imitacja na określenie materiału naturalnego lub syntetycznego, którego przeznaczeniem jest naśladowanie określonego materiału naturalnego, choć niekiedy różnią się one znacznie pod względem składu chemicznego i struktury od naśladowanego materiału. Niektóre z tych materiałów bywają sztucznie modyfikowane traktowaniem w celu lepszego upodobnienia się do pierwowzoru.

Szmaragd – Historia

Nazwa pochodzi od perskiego szmaragd, które w greckim a później w łacińskim przekształcono w smaragdus esmeraude, esmeralde. Współczesna angielska nazwa emerald pojawiła się w angielskim w XVI w.i przez pewien okres oznaczała po prostu minerał o zielonym kolorze.

pieczęć ze szmaragdu

Grawerowany szmaragd używany jako pieczęć

 

 

Historia wykorzystywania przez ludzkość szmaragdów sięga IV tysiąclecia p.n.e.
W dawnych czasach szmaragd był uważany za króla kamieni szlachetnych. Ten kamień znajdowany był w grobowcach faraonów, odkryto go też w Pompejach i Herkulanum. Wzmianki o nim można też znaleźć w Starym i Nowym Testamencie. Szmaragdy znajdują się w niezliczonych skarbcach. Najstarsze kopalnie tych niezwykłych zielonych kamieni znajdują się w Górnym Egipcie i są to słynne Kopalnie Kleopatry. Według Pliniusza Starszego, szmaragd oszlifowany jako soczewka, pomagał cesarzowi Neronowi oglądać walki gladiatorów i pochodził właśnie z Górnego Egiptu. W swoim dziele Historia naturalis wiele miejsca poświęca opisom kamieni szlachetnych. Podkreśla piękną barwę szmaragdów utrzymując, że przez patrzenie na nie osłabiony wzrok odpoczywa. Przez długi czas, te historyczne kopalnie zostały zapomniane, a szmaragdy stały się niezwykle rzadkie i cenne. Konkwista Hiszpanów w roku 1537 pozwoliła odkryć na terytorium dzisiejszej Kolumbii najpiękniejsze do chwili obecnej szmaragdy. Najsłynniejsze złoża znajdują się w Muzo i Chivor. Kolumbijskie kamienie osiągają na rynkach olbrzymie ceny. Choć dzisiaj znane są wystąpienia szmaragdów z wielu miejsc świata to te z Kolumbii są najwyżej cenione. W Europie najlepszej jakości kamienie znajdowano w Austrii w Habachtal. Złoże to ma już dziś tylko znaczenie historyczne. Zieleń szmaragdów jest unikatowa, a bogactwo inkluzji zwanych ogólnie „le jardin, czyli ogród, podkreśla piękno natury.

 

1800 p.n.e – Rozpoczęcie wydobycia szmaragdów w kopalniach w Górnym Egipcie nad Morzem Czerwonym. Najważniejsza z nich była położona w górach Zabaraa. To pasmo górskie znane jest też pod nazwą” Góry Szmaragdowe” a kopalnie jako „Wadi Gimal” lub Kopalnia Kleopatry.
Były one eksploatowane przez Faraona Senusreta III.

kopalnie szmaragdów w Egipcie

Autor: www.khulsey.com licencja: Public Domain

Kopalnie szmaragdów w Egipcie

I w.n.e  – Wydobycie szmaragdów w Sikait na egipskiej Pustyni Wschodniej. Ta  kopalnia szmaragdów  była użytkowana przez Cesarstwo Rzymskie. Kopalnia składa się z setek wąskich szybów wydobywczych o głębokości sięgającej kilkudziesięciu metrów, w których mogła zmieścić się tylko jedna osoba.
Mapę miasteczka zamieszkiwanego przez górników pozyskujących szmaragdy 2 wykonali archeolodzy pracujący pod egidą Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego w 2011 roku.

XVI w. p.n.e – Na zachowanym papirusie egipskim jest wzmianka o kopalniach szmaragdów w Górnym Egipcie na wschód od Assuanu.

330 p.n.e do 30 p.n.e – największe wydobycie w Egipskich kopalniach za rządów Ptolemeuszy.

76 r. n. e. – O szmaragdach pochodzących z Baktrii wspomina już Pliniusz Starszy w swoim dziele „Historia Naturalis” Według Pliniusza Starszego, szmaragd oszlifowany jako soczewka, pomagał cesarzowi Neronowi oglądać walki gladiatorów. Podkreśla piękną barwę szmaragdów utrzymując, że przez patrzenie na nie osłabiony wzrok odpoczywa.

Pliniusz

Historia Naturalis

947-999 n.e. – Kapłan Tolteków, mieszkańców dzisiejszego Meksyku mieszkał w świątyni złożonej z czterech komnat: jedną była komnata turkusów i szmaragdów ozdobiona była mozaiką złożoną z tych kamieni.

X w. n.e. – prawdopodobny czas powstania Tablicy Szmaragdowej (łac. Tabula Smaragdina). Miał to być tekst wyryty na tablicy ze szmaragdu, zawierający całą tajemnicę alchemii. Autorstwo przypisywane jest Hermesowi Trismegistosowi. Do treści Tablicy odwoływali się średniowieczni alchemicy oraz różokrzyżowcy, a także adepci nauk okultystycznych i ezoterycznych. Alchemicy wierzyli, iż przekaz zawiera tajemnicę kamienia filozoficznego. Oryginalnie tekst był pisany w języku arabskim. Istnieje wiele przekładów, z czego pierwszym był łaciński przekład autorstwa Apoloniusza z Tiany, a jednego z późniejszych przekładów dokonał Izaak Newton.

1237 n.e. – Zakończenie działalności Egipskich kopalni szmaragdów.

 1519- 1521 r. – Podbicie Meksyku przez Hernána Cortésa. W jej wyniku wiele szmaragdów trafiło do Europy. Cortés w pierwszym ładunku do Hiszpanii wysłał skarb, w którym znalazły się dwa złote naszyjniki wysadzane jeden 185, drugi 172 szmaragdami oraz 10 perłami.

1537 r. – Konkwista Hiszpanów pozwoliła odkryć na terytorium dzisiejszej Kolumbii najpiękniejsze do chwili obecnej szmaragdy.   Gonzalo Jimenez de Quesada, pogromca wewnętrznej Kolumbii i założyciel (w 1538) miasta Bogotá, wprowadził wojska w dolinę Guachetá do obwodu Chibcha i otrzymał dziewięć szmaragdów jak prezent od Indian.

1555 r. – Luiz Lanchero założył wieś Muzo w Kolumbii.  W tych okolicach przed podbojem wydobywali szmaragdy Indianie Chibcha i Chibchas. Indianie nie chcieli wyjawić swoich miejsc wydobycia.

 1818 r. – M. Caillaud, francuski podróżnik i badacz zatrudniony prze Egipski rząd odnalazł starożytną Egipską kopalnię. Przez wiele wieków kopalnia ta była opuszczona, gdyż nikt nie umiał do niej trafić. Sporządził on notatki i wykonał rysunki znalezionych narzędzi.

 1830 r. – Utworzenie kopalni szmaragdów na Uralu w Rosji.

 1848 r. – Ebelman, dyrektor fabryki porcelany w Sevres pod Paryżem wyniku eksperymentów otrzymał małe kryształy z mieszaniny sproszkowanych szmaragdów naturalnych i kwasu ortoborowego. Były to pierwsze szmaragdy syntetyczne.

 1952 r. – Umiera Eva Maria Duarte de Peron, druga żona argentyńskiego prezydenta Juana Perona. Szmaragdy były jej pasją, miała ich ok 250. Tuż przed śmiercią zbiór ten podarowała swej najbliższej przyjaciółce prosząc ją aby nigdy nie „rozbiła” tej kolekcji. Kolekcja miała być sprzedana i dochód przeznaczony na cele charytatywne w Argentynie. Łączna waga sprzedawanych szmaragdów sięgała 50 tysięcy karatów i była wystawiona na sprzedaż wraz ze szkatułką, którą Evita otrzymała od swego męża-prezydenta, a także odręcznie napisanym listem Evity do swej przyjaciółki, oraz kilkunastoma zdjęciami Peronów. Aktualna wartość kolekcji to nawet na 12 milionów.

1963 r. – Uznanie zielonych beryli z Brazylii, Salininha w regionie Bahia za szmaragdy.
Szmaragdy z Bahia mają domieszkę wanadu i chromu, z przewagą tego wanadu i od tych domieszek pochodzi ich kolor. Kamienie odkrył Jules Sauer, znany brazylijski sprzedawca klejnotów. Pierwotnie kamień był zaklasyfikowany jako zielony beryl a nie jako szmaragd. Sauer chciał by kamienie zostały uznane za szmaragdy, dlatego poddał je badaniom w laboratoriach Gemmological Institute of America. Otrzymał to świadectwo i od tego czasu Brazylia jest głównym producentem szmaragdów na świecie.

Jules Sauer

Jules Sauer

1999 r. – Polska firma Inter Commerce zamierza handlować szmaragdami z afgańskim generałem Ahmadem Shahem Masudem, przeciwnikiem talibów. Podobno było podpisane porozumienie na wyłączność eksploatacji i wywozu szmaragdów, których olbrzymie złoża znajdują się w Panczszirze. Została wykupiona przez firmę warszawska sieć Jubilera, która zamierza się specjalizować w handlu kamieniami szlachetnymi. Uruchomiono też jedną z najbardziej nowoczesnych w Polsce szlifierni szmaragdów sprowadzanych z Afganistanu.  Okazało się, że przewinął się też temat wąglika, helikoptera i talibów wyciągnięty przez Leppera. Bo w Klewkach miała siedzibę właśnie firma Inter Commerce. Prezes firmy zniknął 18 stycznia 2005 roku w tajemniczych okolicznościach. Jest poszukiwany prze policję.

 

2011 w Bogocie w Kolumbii został po raz pierwszy pokazany publicznie na międzynarodowych targach górnictwa, kamieni i metali szlachetnych Minergemas 2011 największy szmaragd na świecie. Szmaragd waży 2,27 kg. Został znaleziony w roku 1999 w kopalni w Muzo.


 

Szmaragd – Opis

Szmaragd, Al2Be3(SiO3)6, odmiana berylu – metakrzemian(IV) berylu glinu. Intensywna zieleń (szmaragdowozielona, niebieskozielona) spowodowana jest obecnością niewielkiej domieszki chromu i wanadu. Szmaragdy od wieków są najbardziej poszukiwanymi kamieniami szlachetnymi, czasem cenniejszymi od diamentów. Klarowne, jubilerskie odmiany występują zaledwie w kilku miejscach na świecie.
Najbardziej zasobne złoża znane są z Kolumbii (okolice Muzo), Rosji i RPA. Od starożytności stosowany jako kamień szlachetny w wyrobach jubilerskich. Aby zmniejszyć straty materiału, powszechnie stosuje się szlif schodkowy (zwany także szmaragdowym).
Obecnie otrzymywany też syntetycznie.

 

kryształ szmaragdu
autor: Géry Parent Licencja: The copyright holder of this work allows anyone to use it for any purpose including unrestricted redistribution, commercial use, and modification.

Szmaragd z kopalni Muzo

Spinel – Zastosowanie

  •      stosowane do produkcji materiałów ściernych
  •     do produkcji łożysk, ruchomych części zegarów
  •     ma znaczenie naukowe – wskaźnik warunków przeobrażeń skał
  •     poszukiwany, wysoko ceniony kamień kolekcjonerski
  •    kamienie szlachetne o wartości jubilerskiej, są wykorzystywane do wyrobu cennej biżuterii.

Rubin – Korony

Rubiny w koronach

 Czarna Korona
Ceremonialne nakrycie głowy najwyższego nauczyciela buddyzmu tybetańskiego linii Karma Kagyu, Karmapy według tradycji została utkana przez dakinie z ich własnych włosów i podarowana Karmapie na znak rozpoznania jego duchowego urzeczywistnienia. W XV wieku V Karmapa Deszin otrzymał materialną koronę od cesarza Yung Lo. Wysłano posłańców do tysięcy kobiet które były czczone jako wcielone dakinie. Każdą z nich poproszono o ofiarowanie kilku swoich czarnych włosów, z których następnie spleciono czarną koronę wysadzaną drogocennymi klejnotami i uwieńczono wielkim rubinem.
Obecnie jest przechowywana w Rumteku (Sikkim), który był ostatnim domem XVI Karmapy Rangdziung Rigpi Dordże.

rubin w koronie

Chös Trag Gyamtso – H H Gyalwa Karmapa VII (1454-1506CE)

 

 

KORONA CHROBREGO
Wykonana na koronację Władysława I Łokietka i używana od XIV do XVIII wieku podczas koronacji.
Korona Chrobrego była szczerozłota, złożona z dziesięciu części spinanych za pomocą specjalnych zawiasów. Każdy segment zwieńczony był lilią heraldyczną i wysadzany drogocennymi kamieniami: rubinami, szmaragdami, szafirami i perłami. Podczas ostatniej lustracji Skarbca naliczono się 474 kamieni szlachetnych.

Korona z rubinem

Korona Chrobrego (replika)

 

 

KORONA KRÓLOWYCH
wykonana na koronację Jadwigi Kaliskiej, żony Władysława I Łokietka. Korona królowych składała się z ośmiu segmentów zwieńczonych liliami heraldycznymi, przedzielonych mniejszymi sterczynkami; całość zamykały dwa kabłąki, na których skrzyżowaniu umieszczona była kula z równoramiennym krzyżem. Lustracje Skarbca Koronnego na Wawelu z XVIII wieku wskazują, że ozdabiało ją 40 rubinów, 40 szafirów i 63 perły. Korona królowych służyła jako insygnium koronacyjne królowym Polski od XIV do XVII wieku.
Była to jedna z pięciu koron królewskich, które w 1795 roku zrabowali z Wawelu żołnierze armii pruskiej opuszczający Kraków. Do 1809 roku znajdowała się w berlińskim skarbcu Hohenzollernów. Później podobnie jak reszta polskich regaliów została rozbita i przetopiona. Z uzyskanego z niej złota w 1811 roku Prusacy wybili monety, a drogocenne klejnoty sprzedali.

 

 

korona królowych

Królowa Jadwiga Andegaweńska w koronie królowych

 

 

Cudowny Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej
obecnie posiada korony podarowane przez papieża św. Piusa X. W koronie Dzieciątka jest siedem rubinów symbolizujących doskonałość Zbawczej Ofiary Chrystusa.

 

Jasnogorski rubin

 

Korona Katarzyny I Aleksiejewny
była ozdobiona przez 2564 diamenty, perły i inne drogocenne kamienie. Największym z nich był nieregularny rubin wielkości gołębiego jaja wieńczący kabłąk korony.
W 1730 roku caryca Anna Iwanowna zamówiła u G. W. Dunkela nową koronę cesarską. Aby zaoszczędzić na kamieniach szlachetnych nakazała wymontować je z korony Katarzyny I.

 

anna iwanowna w koronie z rubinem

Caryca Anna Iwanowna

 

 

korona z rubinem

Korona Anny Iwanowny, użyta do koronacji
przez Mikołaja I

Efekty – Pleochroizm

Pleochroizm (wielobarwność, polichroizm) – zjawisko, zmiany barwy w zależności od polaryzacji światła przechodzącego przez ciało. Zjawisko jest wynikiem różnej absorpcji widmowej światła przez substancje, zależnie od kierunku polaryzacji padającego światła.

Występuje najczęściej w kryształach, zwłaszcza tych, które charakteryzują się naturalną anizotropią absorpcji. Ośrodkami absorpcji mogą być zarówno poszczególne elementy struktury kryształu (jony, atomy, cząsteczki), jak również inne ciała absorbujące, obecne w krysztale (np. domieszki).

fot. David Weinberg, Licencja GNU Free Documentation License

Aleksandryt w różnym świetle

fot. Didier Descouens Licencja: Creative Commons

pleochroizm kordierytu

W optyce kryształów rozróżnia się dwa rodzaje pleochroizmu:

    dichroizm – w kryształach optycznie jednoosiowych (krystalizujących w układach tetragonalnym i heksagonalnym) występują dwie główne barwy, jak np. w turmalinie i aleksandrycie,
   trichroizm – w kryształach optycznie dwuosiowych (krystalizujących w układach rombowym, jednoskośnym i trójskośnym) – trzy główne barwy, jak np. w kordierycie i kunzycie.

Rozróżnia się pleochroizm:

  • silny,
  •  wyraźny
  •   słaby.

U większości kamieni szlachetnych makroskopowy pleochroizm jest niewyraźny. Jeżeli pleochroizm jest silny, odpowiednia orientacja kamienia podczas szlifowania może według życzenia barwę osłabić lub wzmocnić.

Zjawisko bardzo silnie przejawia się w krysztale herapatytu (siarczek jodochininy), używany jest on do produkcji płytek polaroidowych.

fot. Chmee2, Licencja: Creative Commons

Mikroskopowe powiększenie Muskovitu wykazującego pleochroizm,  powiększenie 40x

Minerały mogące posiadać pleochroizm:

  • aleksandryt (BeAl2O4)
  •  anataz
  •  apatyt
  •   badelejit
  •   turmalin
  •   dioptaz (CuSiO3•H2O)
  •   korund (Al2O3)
  •   topaz (Al2[SiO4](F,OH)2)
  •   cyrkon ( ZrSiO4)

 

Opal – Zastosowanie

Zastosowanie

  •  poszukiwany przez kolekcjonerów
  •  używany do wyrobu drogocennej biżuterii
  •  opal szlachetny należy do najcenniejszych, najdroższych kamieni szlachetnych.

Opal – Opis

Opal – mineraloid z gromady krzemianów.

Jest cennym kamieniem jubilerskim, jednym z najpiękniejszych i najdroższych na świecie.

 

Opalowy wisiorek

fot. flickr user Somma License: Creative commons

Wisiorek z opalem

Wartość kamieni zależy od ich wielkości, atrakcyjności zabarwienia lub wzoru barwnego, oraz tzw. gry barw (opalescencji). Efekt, który powoduje opalizację, polega na zjawisku załamania, rozszczepienia i odbicia światła na małych kulkach krzemionki znajdujących się wewnątrz mineraloidu. Warunkiem koniecznym do wywołania takiego efektu jest obecność „uporządkowanych” struktur trójwymiarowych (rodziny równoległych płaszczyzn), zaś intensywną grę barw warunkuje najgęstsze ułożenie elementów tworzących owe płaszczyzny odbłysku.

Za najcenniejsze i najbardziej poszukiwane uznaje się powszechnie opale czarne, ponieważ ciemne tło najlepiej uwidocznia barwne refleksy świetlne.

 

 

Kordieryt – Występowanie

Glinokrzemian glinu, zelaza, i magnezu, występujący gł. w skałach metamorficznych; w Polsce na Dolnym Śląsku; .

Tworzy się w skałach bogatych w glin, zmienionych w wyniku metamorfozy kontaktowej lub regionalnej. Kryształy jakości jubilerskiej pochodzą ze złóż, które utworzyły się wtórnie.
Świat:
Sri Lanka – materiał pochodzący z aluwiów,
Madagaskar, Birma, Indie, Namibia – Karasburg – odmiany szlachetne o pięknej barwie,
Tanzania – Babati – odmiany szlachetne o zastosowaniu jubilerskim,
Niemcy – Las Bawarski, Norwegia – Kragero,
Finlandia, Norwegii
USA – Kalifornia, Idaho, Wyoming, Dakota Południowa,
Kanada – Wielkie Jezioro Niewolnicze,

 

Polska: głownie z Dolnego śląska (Masyw Karkonoszy, Góry Sowie, Pogórze Izerskie).

Cytryn – informacje

 

rosyjsie cytryny

 fot: Parent Géry Licencja: Domena publiczna

Rosyjskie cytryny

Jest to odmiana kwarcu w żółtym kolorze. Uznawany jest za kamień szlachetny.
Należy do minerałów rzadkich.

Barwa żółta spowodowana jest obecnością małych wyrostków wodorotlenku żelaza.

 

Najpiękniejsze cytryny są szlifowane i używane jako kamienie jubilerskie.

 

Ostatnio wielu kupujących preferuje cytryny o barwie jasnej.

Naturalne kryształy najłatwiej odróżnić od sztucznie barwionych ceną. Naturalne są po droższe, jednak wyglądem i cechami fizycznymi wcale się nie różnią.

cytryn

Foto: Wela49 Licencja: GNU

Oszlifowany cytryn

 

 

 

Cyrkonia – zastosowanie

Biżuteria
Cyrkonia jest bardzo podobna ze względu na właściwości optyczne do diamentu, ma nawet większe wewnętrzne ognie. Jest bardzo popularna i często jej wartość podnoszona jest przez oprawę w złoto. Kolorowe cyrkonie imitują wiele kamieni szlachetnych. Od rubinu przez cytryny i szmaragdy do czarnych spineli. Uchodzi też za bardzo dobrą imitację diamentu.

biżuteria z cyrkonią

fot. srebropib
biżuteria z cyrkonią

  bariery termiczne

W fazie sześciennych cyrkonia ma bardzo niską przewodność cieplną. Wykorzystuje się ją jako bariery termiczne powłokach pokrywających wnętrza silników  odrzutowych i turbinowych silnikach wysokoprężnych. Począwszy od 2004 r., wiele badań ma na celu poprawę jakości i trwałości tych powłok.

izolacja, materiały ogniotrwałe

ceramika z cyrkonii

ceramika z cyrkonii

emalie i glazury ceramiczne

  dentystyka, protetyka
Z cyrkonii wykonuje się korony i implanty zębowe. Jest to materiał nieuczulający i neutralny dla organizmu. Też jako uzupełnienie stałe na bazie tlenku cyrkonu (ZrO2), i podbudowę pod napalanie ceramiką.

korona z cyrkonii
korona z cyrkonii

materiały ścierne

 czujniki tlenu
jako próbnik sondy analizującej ilość tlenu w spalinach (gazy w kominie) ze względu na możliwość pracy w temperaturach dochodzących do 700 stopni Celsjusza.

  membrany ogniw paliwowych
Stabilizowany cyrkon ma on zdolność do absorbowania jonów tlenu, aby umożliwić swobodne przemieszczanie się poprzez strukturę krystaliczną w wysokich temperaturach.
mierniki pH

Mierzenie pH w wysokich temperaturach (na przykład w wodzie w 300°C).