Aleksandryt – Historia

1723 r. – Wasilij Nikitycz Tatiszczew  (1686 -1750) , rosyjski polityk, historyk, etnograf, pisze list  Kolegium Górniczego o konieczności budowy nowej elektrowni na rzece Iset i rozpoczęciu budowy Jekaterynburga. Sprawiło to przybycie wielu osób w te rejony i zaowocowało odkryciem Aleksandrytu.

1833 r. – Znalezienie pierwszego Aleksandrytu.
Według legendy, aleksandryt odkrył fiński mineralog , członek Petersburgskiej Akademii Nauk Nils Gustaf Nordenskiöld (1792-1866) . W rzeczywistości, pierwszy kamień został znaleziony w kopalni na Środkowym Uralu nad rzeką Tokowaja w pobliżu Jekaterynburga w 1833 roku.  Jednak  został opisany błędnie  jako szmaragd  i wysłany do Petersburga. Jego właściwości były badane przez  Leo Perovskiego Aleksiejewicza (1792-1856). Zauważył on zwiększona twardość i przebarwienia.  Stąd uznał kamień szlachetny za nowy minerał.
Inna historia odkrycia kamienia:  Górnicy pracowali samotnie w górach zbierając szmaragdy . Jeden górnik zgromadził kilka kamieni, które wyglądały jak szmaragdy i zabrał do obozu. Ale w świetle ogniska  kamienie lśniły czerwienią. Kiedy rano przyszedł i zobaczył , że kamienie były zielone ponownie, zdali sobie sprawę , że znaleźli nowy i tajemniczy skarb.
17 kwietnia 1834 –  Oficjalna prezentacja i nadanie nazwy.
Pierwotnie planowano nazwać nowy minerał  ” Diafani ” (z al – greckiego .Διαφανής  „ lśniący, jasny ” ) , jednak zdecydowano się zaprezentować kamień przed rodziną królewską podczas  16 urodzin  Alexandra (przyszły car Aleksander II ) 17 kwietnia 1834 .
1840 r. – Na Uralu w Izumrudnej Kopi znaleziono unikalne kryształy aleksandrytowe  w druzach składających się z 22 ciemnozielonych kryształów o różnych rozmiarach. Masa całej szczotki krystalicznej to 5,724 kg. Okaz mierzy 25 x 14 x 11 centymetrów. Przechowywany jest w Muzeum Mineralogicznym im. A. E. Fersmana Akademii Nauk w Moskwie.
1842 r. – Po raz pierwszy opublikowany opis minerału o nazwie aleksandryt (jako odmiana Chrysoberylu który zmienia kolor) .
1856 r. – Książę Petr Arkadiewicz Kochubei (1825 – 1892) kupuje mineralogiczną kolekcję, w tym największą szczotkę Aleksandrytową.
1884 r. – rosyjski pisarz Nikołaj Siemionowicz Leskov (1831-1895) , napisał krótką powieść  „Aleksandryt Tajemniczy  – interpretacja prawdziwej rzeczywistości „, w którym Aleksandryt odgrywa ważną rolę i jest zdefiniowany jako proroczy kamień.
1861 r. –   Eliphas Lévi Zahed, francuski pisarz i mag (1810 -1875)  opublikował drugą część swojego traktatu, La Clef des Grandes Mystères (The Key to the Great Mysteries, Klucz do Wielkich Tajemnic). W książce, odnosi się on do kamieni aleksandrytowych których „połączone dualizmem kolory z dwoistości ludzkiej krwi – żył i tętnic, które czyszczą i wzmacniają naczynia krwionośne.”
1881 r. – Po zamachu na cara Aleksandryt zaczął być w modzie, Nosiło się go w połączeniu z  2 diamentami, który zestaw jest uosobieniem Aleksandra II i jego głównych aktów – zniesienia pańszczyzny i ustanowienia nowego procesu.
1909 r. – Pierwsza zmiana koloru syntetycznego korundu jako naśladowania aleksandrytu. Zmiana koloru jak w Aleksandrcie syntetycznego szafiru jest z  niebieskawo-fioletowego do czerwono-fioletowego.
1912 r. – Aleksandryty figurują jako kamień urodzinowy  na amerykańskiej Narodowej liście jubilerów.
1916 r. – Jan Czochralski opracował metodę ciągnięcia krystalicznego do syntezy rubinów, później metoda stosowana do wzrostu aleksandrytów.
1922 r. – Alexander Eugeniewicz Fersman (1883-1945) , znany rosyjski gemmolog , informuje, że wydobyto  2000 kg aleksandrytów w porównaniu do 20.000 kg szmaragdów w Izumrudnej Kopi od 1834 roku.
1952 r.  – Zmiany na  liście kamieni  urodzinowych (Birthstones) zatwierdzona przez American National Jubilery Retail Association oraz  National Gem Society.  Aleksandryt oferowany jest jako alternatywa dla perły , a więc wiąże się z miesiącem czerwcem.
1967 r. – Największy niecięty  aleksandryt odkryty przez założyciela i przewodniczącego Amsterdamskiego związku jubilerów, Juliusza Rogera Sauera, w dzielnicy Jaqueto , Bahia (Brazylia) . Kamień pochodzi waży 122.400 karatów i znajduje się w prywatnej kolekcji Souera .
1973 r. – Creative Crystals Inc., of San Ramon, California (USA)  uzyskuje patent i rozpoczyna produkcję  syntetycznego aleksandrytu stosując metodę flux.
1977 r. –  Allied Corporation, New Jersey, (USA)  produkują aleksandryt przez  domieszkowanie chromu. Syntetyczne pręty aleksandrytowe są wytwarzane przy użyciu techniki Czochralskiego.
Koniec  lat 1940 –tych –  Określenie Aleksandrytu jako „kamienia wdowy” symbolizującego smutek i nieszczęście pochodzi z końca lat 1940 -tych, po zakończeniu II wojny światowej. Przez wojnę prawie każda rodzina rosyjski stracił kogoś, zazwyczaj męża lub syna. Kobiety nosiły aleksandryt jako kamień żałoby. Aleksandrytowa biżuteria była bardzo popularna w całym ZSRR , (choć prawie wszystkie kamienie to był  syntetyczny korund).
1987r. –  Złoża Aleksandrytów zostały odkryte w Brazylii w stanie Minas Gerais w obszarze Hematita. W ciągu zaledwie trzech miesięcy od kwietnia do czerwca 1987 r. niemal w całości zostały wyeksploatowane. Łącznie wydobyto 260.000 karatów. Późniejsze odkrycia aleksandrytów były sporadyczne.
1993 r.  –  odkryto złoża aleksandrytu w południowej Tanzanii , niedaleko granicy z Mozambikiem.
1994 r. – odkryto złoża aleksandrytu w Chattisgarh w Indiach.
2000 r. –  Znaleziono Aleksandryt o wadze ponad 500 gramów , później zwany ” Patriota „

Minerały

Minerał (fr. minéral, od celt. mina – kopalnia) – pierwiastek lub związek chemiczny będący normalnie ciałem krystalicznym, którego struktura ukształtowała się w toku procesów geologicznych.

Do minerałów nie zalicza się mineraloidów:

  • substancji bezpostaciowych o jednorodnej strukturze chemicznej;
  • substancji powstałych w wyniku zniszczenia struktury krystalicznej minerału pod wpływem promieniowania jonizującego;
  • rtęci.

Za minerał nie jest uznawana ropa naftowa i jej niekrystaliczne pochodne. Minerałem nie jest woda w stanie ciekłym (natomiast lód jest minerałem). Do minerałów nie zalicza się substancji pochodzenia biologicznego, o ile pod wpływem procesów geologicznych nie uległy przekształceniu w substancje krystaliczne (np. fosforyty powstałe z organizmów morskich).

Minerałami nie są substancje zwane nieprecyzyjnie „minerałami syntetycznymi”, czyli substancje otrzymywane sztucznie w laboratoriach lub zakładach przemysłowych. Do najczęściej produkowanych syntetyków należą: ałunit, chalkantyt, syntetyczny korund, cyrkonia, lopezyt oraz diament syntetyczny.

Minerałami nie są substancje rozpuszczone w wodzie, w postaci jonowej (woda mineralna) lub w pożywieniu, czy w parafarmaceutykach. Są to „Sole mineralne”.

Wg dawniejszych definicji do minerałów zaliczano wszystkie substancje i ich roztwory stałe powstałe w wyniku procesów geologicznych, bez względu na postać i fazę.

Kryształ – Polikryształ

Polikryształ – ciało stałe, będące zlepkiem wielu monokryształów, zwanych w tym przypadku domenami krystalicznymi lub ziarnami. Domeny w polikrysztale mają zwykle orientację statystyczną, choć w pewnych, szczególnych warunkach można także uzyskać polikryształy o bardzo regularnym układzie domen. Określony układ domen tworzy tzw. mikrostrukturę polikryształu.

Układ struktur krystalicznych tworzy tzw. mikrostrukturę polikryształu, którą można obserwować za pomocą zwykłego mikroskopu optycznego. Na granicach domen krystalicznych występuje wiele niejednorodności w ułożeniu cząsteczek i w tych miejscach ciało to jest najsłabsze. Powoduje to, że mikrostruktura polikryształu ma bardzo silny wpływ na jego własności mechaniczne. W przełomie ciało polikrystaliczne o statystycznym układzie domen jest szorstkie, objawiając układ monokryształów w ciele (ich wielkość i ułożenie).

Olbrzymia większość substancji krystalicznych występujących w naturze ma charakter polikrystaliczny, gdyż do wytworzenia monokryształu o znacznych wymiarach potrzebne są bardzo szczególne warunki. Wyjątkiem są bardzo rzadkie i cenne okazy samorodków złota, oraz naturalne, duże monokryształy diamentu.

Kryształ – Opis

Kryształ – Ciało krystaliczne – ciało stałe, w którym cząsteczki, atomy lub jony są ułożone w uporządkowany w powtarzający się we wszystkich trzech wymiarach przestrzennych schemat ułożenia.

W objętości ciała cząsteczki zajmują ściśle określone miejsca zwane węzłami sieci przestrzennej, i mogą jedynie drgać wokół tych położeń.

Określenie – ciało krystaliczne odnosi się do ciał o dwojakiej budowie:

  • monokryształu, zwanego krócej kryształem – uporządkowanie obejmuje całe ciało
  •  polikryształu – uporządkowanie obejmuje fragmenty ciała.

Kryształy posiadają symetrię translacyjną oraz uporządkowanie układu w skali powyżej 50 Å, co odróżnia je od ciał amorficznych, na przykład szkła.

Ciała krystaliczne powstałe w wyniku procesów naturalnych, geologicznych (zwykle są to polikryształy) nazywa się minerałami.

Niektóre kryształy można opisać za pomocą jednakowego układu odniesienia.

Układ odniesienia w kryształach:

  •  osie krystalograficzne X, Y, Z
  •  wektory a, b, c będące bazowymi wektorami translacji komórki elementarnej w sieci krystalicznej
  •   kąty α, β, γ zawarte pomiędzy osiami krystalograficznymi

Kąty zawarte pomiędzy osiami krystalograficznymi oraz odcinki a, b, c stanowią tzw. stałe sieciowe, wyznaczając kształt komórki elementarnej (zob. sieć Bravais’go).

Kryształy mogą mieć różny układ wewnętrzny cząsteczek w sieci krystalicznej. Na tej podstawie pogrupowano je w układy krystalograficzne.

Oddziaływania między cząsteczkami tworzącymi kryształ:

  • siły van der Waalsa (w kryształach cząsteczkowych, np. w suchym lodzie)
  •  wiązania typowo kowalencyjne (np. w diamencie)
  •  wiązania metaliczne, np. w czystych metalach lub ich stopach
  •  wiązania wodorowe (np. w lodzie)
  •   silne oddziaływania elektrostatyczne (w kryształach jonowych, np. w chlorku sodu, chlorku cezu)
  •  inne odmiany słabych oddziaływań elektrostatycznych.

Występują również swoiste „hybrydy”, jak np. grafit, który posiada tzw. płaszczyzny grafenowe, w których między atomami występują silne wiązania kowalencyjne, natomiast oddziaływania między płaszczyznami mają charakter sił van der Waalsa.

Szmaragd – Opis

Szmaragd, Al2Be3(SiO3)6, odmiana berylu – metakrzemian(IV) berylu glinu. Intensywna zieleń (szmaragdowozielona, niebieskozielona) spowodowana jest obecnością niewielkiej domieszki chromu i wanadu. Szmaragdy od wieków są najbardziej poszukiwanymi kamieniami szlachetnymi, czasem cenniejszymi od diamentów. Klarowne, jubilerskie odmiany występują zaledwie w kilku miejscach na świecie.
Najbardziej zasobne złoża znane są z Kolumbii (okolice Muzo), Rosji i RPA. Od starożytności stosowany jako kamień szlachetny w wyrobach jubilerskich. Aby zmniejszyć straty materiału, powszechnie stosuje się szlif schodkowy (zwany także szmaragdowym).
Obecnie otrzymywany też syntetycznie.

 

kryształ szmaragdu
autor: Géry Parent Licencja: The copyright holder of this work allows anyone to use it for any purpose including unrestricted redistribution, commercial use, and modification.

Szmaragd z kopalni Muzo

Szafir – Sławne

Gwiazda Indii

 

Gwiazda Indii

fot: Daniel Torres, Jr. Licencja

Gwiazda Indii

Gwiazda Bombaju

 

szafir

Gwiazda Bombaju

Gwiazda Bombaju to 182 caratowy (36.4 g) szafir ze Sri Lanki.

Został on podarowany aktorce Mary Pickford przez jej męża, Douglasa Fairbanks. Podarowany Smithsonian Institution jest tam do dziś.

Czarna Gwiazda Queensland

 

szafir - czarna gwiazda

 Czarna Gwiazda Queensland

Największy czarny szafir świata. Ma wagę 733 karatów i piękną, sześcioramienną gwiazdę

 

1938 r. – Roy Spencer 12 letni chłopiec znalazł na wzgórzu w Queensland w Australii szary, ćwierćkilogramowy kamień. Był on wykorzystywany jako blokada do drzwi przez 10 lat. Waga kamienia wynosiła 1,156 karatów.

 1947 r. – przebywający w okolicy szlifierz kamieni Harry Kazanjian rozpoznał cenny szafir. Razem z bratem podróżował po świecie w poszukiwaniu rzadkich kamieni szlachetnych.
Kamień został kupiony za 18 tysięcy dolarów. Przewieziony do USA został wypolerowany w Los Angeles i wyceniony na 300 tysięcy. Jednak nie został sprzedany i ciągle znajdował się w rękach braci.
Po oszlifowaniu ważył 733 karatów.

 1949 r. – jego wartość szacowana była na 1 milion dolarów.

 1960 r. – Na krótki czas został wypożyczony muzeum Instytutu Smithsona i był wystawiany razem z diamentem Hope.

 1971 r. – miała go na sobie Cher w czasie nagrywania telewizyjnego skeczu. Od tego czasu kamień rzadko był wystawiany na widok publiczny i nikt inny go nie nosił.

Cher i szafir

Cher ze szmaragdem w programie telewizyjnym.

 2002 r. – rodzina Kazanjian sprzedała szafir anonimowemu nabywcy za nieustaloną kwotę. Tym nabywcą okazuje się Gabrielle Grohe i jej kochanek Jack Amstrong. Kamień wyceniany był na ok. 100 mln. dolarów lecz cena transakcji nie została podana.

 2007 r. – został wypożyczony do Royal Ontario Museum of Canada w Toronto.

2008 r. – szafir jest przedmiotem sporu sądowego między Amstrongiem, a Gabrielle Grohe. Kobieta wygrała proces i jest właścicielką kamienia. Obecnie znajduje się w Szwajcarii.

 

 

Szafir Logan

Kamień nazwany na cześć Johna Logana, który podarował ten szafir Smithsonian Institution w 1960 r. Jest to klejnot bez skazy o głębokim niebieskim kolorze i wadze 423 karatów. Osadzony jest w broszy otoczonej 20 diamentami o wadze 16 karatów.

 

szafir Logan

Szafir Logan

 

 

 

 

 

Gwiazda Edwarda (Szafir Świętego Edwarda)

szafir

Szafir Świętego Edwarda

Klejnot dostał  swoją nazwę (St Edward Sapphire) od Edwarda Wyznawcy, który nosił go w pierścieniu. Według legendy szafir wszedł w  jego posiadanie w roku 1042, i został osadzony w pierścieniu  w dniu koronacji Edwarda. Klejnot przetrwał rządy Olivera Cromwella i demontaż klejnotów i był przeszlifowany do  obecnej formy dla Karola II. Królowa Wiktoria umieściła kamień w  krzyżu maltańskim wieńczącym koronę

Według legendy król Edward miał wielki szacunek dla Jana Ewangelisty i słynął z hojności wobec biedniejszych osób. Pewnego dnia na jego drodze do Westminster był zaczepiony przez żebraka. Natychmiastową reakcja króla było przeszukanie  kieszeni na pieniądze dla żebraka. Gdy jednak nic nie znalazł bez wahania zsunął z palca  pierścionek z szafirem i podarował go  żebrakowi. Żebrak podziękował i odszedł. Wiele lat później dwóch pielgrzymów z Ziemi Świętej przekazało królowi pierścień i powiedziało królowi, że spotkali Jana Ewangelistę, który powiedział im, że otrzymał pierścień od króla, wiele lat wcześniej, w przebraniu żebraka. Pogratulował Edwardowi  za jego dobroć i powiedział, że widzi Edwarda w niebie pół roku. Dokładnie sześć miesięcy później król zmarł na ospę.

 

 

 

Szafir Stuart

historyczny szafir z korony królewskiej. Jego pierwszym właścicielem był Król Szkocji Aleksander II. Ten szafir był umieszczony w jego koronie użytej podczas koronacji w 1214.
Edward I król Anglii zażądał go w 1296 r. podczas ataku na Szkocję. Później kamień przeszedł w ręce brata, Dawida II. Król Dawid podarował go siostrze, Marjorie Bruce. Przechodził w rodzinie przez wiele lat. W 1838 Królowa Wiktoria umieściła szafir w koronie, poniżej „Rubinu Czarnego Księcia”. W czasach obecnych umieszczony w obręczy korony po przeciwnej stronie do diamentu Cullinan II.

korona z szafirem

Szafir Stuart w koronie królewskiej (niebieski na dole korony).

 

 

 Rosyjskie klejnoty koronne

W posiadaniu kolekcji Diamentowej Fundacji Republiki Rosyjskiej znajdują się dwa unikatowe pod względem barwy i masy szafiry lankijskie (258 kt, i 200 kt) jako elementy zdobiące krzyż koronny Rosyjskiego Imperium i carską broszę.

 

Blue Belle of Asia

To 400-karatowy szafir wydobyty z osadów rzecznych w Pelmadulla koło Ratnapury w Sri Lance w roku 1926. Blue Belle jest bardzo pilnie chroniony z powodu swojego niepowtarzalnego, niebieskiego pawiego koloru i niezwykłej przezroczystości. Przechowywany jest w sejfie kamieni szlachetnych w Wielkiej Brytanii.

Star of Artaban

Szafir o wadze 316 karatów. Pochodzi ze Sri Lanki, aktualnie jest w posiadaniu National Museum of Natural History w USA.

Szafir – Historia

Nazwa pochodzi od gr. σάπφειρος sappheiros, w starożytności oznaczała przede wszystkim lapis-lazuli. Grecka nazwa została zapewne przejęta z języków semickich (hebr. sappir).

  • Starożytni Persowie wierzyli, że ziemia spoczywała na gigantycznym szafirze i jego odbicie powodowało kolor nieba.
  • Kamień magiczny czarnoksiężników i wróżbitów, w seansach spirytystycznych służył jako pomost łączący medium ze światem zmarłych, gdyż wierzono, że duchy preferują kolor niebieski.
  • W starożytnym Egipcie i Rzymie szafir był czczony jako kamień prawdy i sprawiedliwości.

4000 lat p.n.e – chińscy rzemieślnicy z kultur Liangzu i Sanxingcun szlifowali szafiry przy użyciu drobnego diamentowego żwiru. Dowodem na to są cztery duże szafiry zdobiące ceremonialne toporki. Trzy z nich pochodzą grobów arystokracji chińskiej kultury Sanxingcun (4000-3800 r. p.n.e.) i późniejszej Liangzhu, czwarty zabytek datowany jest na połowę III tysiąclecia p.n.e. Powierzchnia szafirów została wypolerowana jak lustro. Analizy stwierdziły, że stopień wygładzenia powierzchni szafiru był możliwy do osiągnięcia jedynie przy wykorzystaniu preparatów diamentowych. Najbliższe złoże diamentów znajduje się ok. 200 km od cmentarzyska, z których pochodzą toporki.

ok. IX p.n.e. – Szafir jest wymieniany w Biblii jako element ubioru w raju oraz jeden z kamieni pektorału Aarona:

A przepaska efodu, która się na nim znajduje, była wykonana tak samo z nici ze złota, z fioletowej i czerwonej purpury, z karmazynu i z kręconego bisioru, jak to nakazał Pan Mojżeszowi. Obrobili też kamienie onyksowe, osadzone w złote oprawy, z wykutymi na nich, na wzór pieczęci, imionami synów Izraela. Umieścili je na obu naramiennikach efodu jako kamienie pamięci o synach Izraela, jak nakazał Pan Mojżeszowi. Uczynili też pektorał, wykonany przez biegłych tkaczy w ten sam sposób jak efod z nici ze złota, z fioletowej i czerwonej purpury, z karmazynu i z kręconego bisioru. Pektorał był kwadratowy, a długość jego i szerokość wynosiły jedną piędź. Był on podwójnie złożony. Umieścili na nim cztery rzędy drogich kamieni; w pierwszym rzędzie rubin, topaz i szmaragd; w drugim rzędzie granat, szafir i beryl;  

(Wj 24:10; Wj 28:18; Wj 39:11).

Mieszkałeś w Edenie, ogrodzie Bożym; okrywały cię wszelkiego rodzaju szlachetne kamienie: rubin, topaz, diament, tarszisz, onyks, beryl, szafir, karbunkuł, szmaragd, a ze złota wykonano okrętki i oprawy na tobie, przygotowane w dniu twego stworzenia.

(Ks. Ezechiela 28:13, Biblia Tysiąclecia)

ok. 90 n.e. – W Apokalipsie Św. Jana szafir stanowi ozdobę drugiej warstwy fundamentu niebiańskiego Jeruzalem:

A warstwy fundamentu pod murem Miasta zdobne są wszelakim drogim kamieniem. Warstwa pierwsza – jaspis, druga – szafir, trzecia – chalcedon, czwarta – szmaragd.

(Ap 21:18)

XI w. – Opatka Hildegarda z Bingen napisała w swojej książce „Physica” o leczących mocach kamieni. Szafir miał mieć zdolność do wzmocnienia intelektu. Szafiry mają teź specjalne błogosławieństwo od Boga.

XII do XIV w. – W kościele katolickim szafir był symbolem Boskiej Światłości, biskupi i kardynałowie nosili pierścienie z szafirem na prawej ręce – potwierdza to zapis w bulli papieża Innocentego III.

XIV w. – Skarb z Środy Śląskiej zawierał pierścień z szafirem pochodzący z pierwszych lat wieku XIV. Prawdopodobnie wytworzony został w Czechach.
pierscien z szafirem

Pierścień z szafirem ze skarbu z Środy Śląskiej

1847r. – Ebelmen otrzymuje biały szafir przez zgrzewanie tlenek glinu i kwasu borowego.

1877r. – Francuz Fremy otrzymał biały szafir (leukoszafir), a po dodaniu soli chromowej powstawał czerwony syntetyczny rubin.

1900 r. – Ufundowanie Amerykańskemu Muzeum Przyrodniczemu w Nowym Yorku przez J. P. Morgana „Gwiazdy Indii”, olbrzymiego szafiru.

1910r. – francuski chemik A.V.Verneuil otrzymuje syntetyczne szafiry nadające się do celów jubilerskich. (Poprzednio syntetyzowane kamienie były za małe do celów jubilerskich).

1912 r. – amerykańskie Krajowe Stowarzyszenie jubilerów ustala szafir jako kamień września.

1938 r. – znalezienie w Queensland w Australii szafiru „Czarna Gwiazda Queensland”. Był on wykorzystywany jako blokada do drzwi przez 10 lat. Waga kamienia wynosiła 1,156 karatów.

1947r. – udało się wyhodować syntetyczne szafiry gwiaździste dzięki dodatkowi substancji rutylowej do topionej masy substancji.

szafir syntetyczny

Fot. Ragemanchoo Creative Commons Attribution-ShareAlike license versions 3.0, 2.5, 2.0, and 1.0.

Syntetyczny szafir gwiaździsty

1960r. – W Polsckiej Hucie Aluminium w Skawinie otrzymano pierwsze gruszki korundowe, w 1964r. zorganizowano szlifiernię syntetycznych korundów (A. Załubka), która dostarczyła na rynek około 12 tys. sztuk rubinów i białych szafirów.

Sierpień 1964 r. – przez promień lasera padający na kryształ szafiru w Massachusetts wyzwolono drgania o częstotliwości 60 GHz. Jest to najwyższa nuta osiągnięta przez człowieka w doświadczeniu.

29 października 1964 r. – Kradzież „Gwiazdy Indii” , szafiru o wadze 563.35 karatów. Kradzieży dokonał Jack Murphy, znany jako Murph the Surf razem z 2 wspólnikami. Kamienie odzyskane zostały po kilku miesiącach.

24 lutego 1981 r. – Angielski Książę Karol podarował Dianie na zaręczyny pierścień z szafirem i diamentami. Pierścionek wybrała Diana. Szafir miał 18 karatów i otoczony był 14 małymi diamentami. Nie został specjalnie zaprojektowany dla Diany. Był dostępny w ofercie firmy jubilerskiej Garrard i mogł być nabyty przez każdego, kogo stać było na cenę 28.000 funtów brytyjskich.
Diana z pierścionkiem i szafirem

Księżna Diana z szafirem w pierścionku.

Pierścionek z szafirem
Pierścionek z szafirem Księżnej Diany

1982 r. – Moulton zaprezentował laser, w którym ciałem roboczym był szafir domieszkowany jonami tytanu (w żargonie nazywany skrótowcem tikor od ti – tytan) i kor – korund.

1996 r. – na Madagaskarze wydobyto największy szafir o masie 89 500 karatów, ważący aż 17,5 kg.

 

Krystalografia – U.Regularny

Układ regularny (sześcienny) – układ krystalograficzny, w którym wszystkie trzy osie mają jednakową długość i są w stosunku do siebie prostopadłe.

Do układu regularnego należą kryształy o największej liczbie elementów symetrii. Na jednym krysztale mogą występować równocześnie 3 osie czterokrotnej symetrii, 4 osie trzykrotnej symetrii i 6 osi dwukrotnej symetrii; ponadto 9 płaszczyzn symetrii i środek symetrii.

Typowymi przedstawicielami tej grupy są:

  • czworościan – tetraedr
  • sześcian,
  • ośmiościan foremny – oktaedr,
  • dwunastościan rombowy,
  • dwunastościan pięciokątny,
  • dwudziestoczterościan,
  • czterdziestoośmiościan.

W tym układzie krystalizuje około 12% minerałów; np. miedź rodzima, złoto rodzime, srebro rodzime, diament, galena, halit, fluoryt, uraninit, spinel, magnetyt, granaty, sfaleryt, tetraedryt, sodalit, piryt, haueryt, skutterudyt.

 

Typy centrowań układu regularnego

Typy centrowań układu regularnego

Od lewej:

prymitywny (prosty)
cP (lub sc)

przestrzennie centrowany
cI (lub bcc)

ściennie centrowany
cF (lub fcc)

Krystalografia – Układy

Układ krystalograficzny – system klasyfikacji kryształów ze względu na układ wewnętrzny cząsteczek w sieci krystalicznej. System wyróżnia siedem układów, w których wyróżnia się 32 klasy krystalograficzne. Każda klasa ma inny rodzaj symetrii w układzie atomów w krysztale.

Układ cząstek wynika po części ze struktury chemicznej cząsteczki. Większość kryształów przyjmuje formę regularnego wielościanu. Zewnętrzny kształt kryształu (monokryształu) jest odzwierciedleniem jego struktury wewnętrznej. Wewnątrz kryształu atomy, jony i cząsteczki są uporządkowane przestrzennie w określony, regularny sposób.

 

Układy krystalograficzne

  • układ regularny, np. sól kamienna, diament, magnetyt, spinel
  • układ tetragonalny, np. kasyteryt, cyrkon, wezuwian, szelit, wulfenit
  • układ heksagonalny, np. beryl, pirotyn, apatyt, cynkit, nefelin, grafit
  • układ trygonalny, np. romboedr, skalenoedr, kalcyt, korund, kwarc
  • układ rombowy, np. siarka, baryt, oliwin, struwit, hemimorfit
  • układ jednoskośny, np. wolframit, gips, tytanit, augit, ortoklaz
  • układ trójskośny, np. chalkantyt, dysten = cyanit, aksynit, rodonit, albit

Istnieją minerały nie mające struktury krystalicznej – amorficzne (bezpostaciowe), zwane też szkłami, np. opal.

Z reguły jednemu związkowi chemicznemu odpowiada jedna klasa krystalograficzna, chociaż niektóre minerały o jednakowym składzie chemicznym mają różną budowę wewnętrzną i należą do różnych klas krystalograficznych. Zjawisko to definiuje się jako polimorfizm.

Przykładowe formy polimorficzne (alotropowe):

  • (dla węgla) diament i grafit
  • kalcyt i aragonit
  • piryt i markasyt
  • kwarc, trydymit i krystobalit
  • rutyl, anataz i brukit

Charakterystyka układów

Charakterystyka układów krystalograficznych
Układ Jednostki osiowe Kąty między osiami
regularny a = b = c α = β = γ = 90°
tetragonalny a = b ≠ c α = β = γ = 90°
rombowy a ≠ b ≠ c ≠ a α = β = γ = 90°
jednoskośny a ≠ b ≠ c ≠ a α = β = 90°; γ ≠ 90°
trójskośny a ≠ b ≠ c ≠ a α ≠ β ≠ γ ≠ α
α, β, γ ≠ 90°
heksagonalny a = b ≠ c α = β = 90°; γ = 120°
trygonalny
(romboedryczny)
a = b ≠ c
(a = b = c)
α = β = 90°; γ = 120°
(α = β = γ ≠ 90°)

Spinel – Sławne

Rubin Czarnego Księcia –  to spinel o wadze około 170 karatów (34 g), o wielkości zbliżonej do kurzego jaja. Jest on jednym z najstarszych klejnotów koronnych  Wielkiej Brytanii, ze znaną historią, sięgającą do połowy 14 wieku.

Klejnot pochodzi prawdopodobnie z zabytkowej kopalni ​​w Badakszanie – dziś teren ten należy do Tadżykistanu .

Informacje o Rubinie Czarnego Księcia pojawiają się po raz pierwszy  w połowie 14 wieku. Znajdował się on wtedy  w posiadaniu Abu Saida, mauretańskiego Księcia Granady.
Prowadził on w wojnę z  Kastylią pod rządami Don Pedra Okrutnego. Według źródeł historycznych, Abu Said chciał poddać się, jednak kiedy się z nim spotkał z władcą Kastylii został zasztyletowany własnoręcznie przez Don Pedro. W czasie poszukiwania zwłok, spinel został odnaleziony i dodany do majątku Don Pedro.

W 1366, nieślubny brat Don Pedro, Henryk Trastamara, stanął  na czele buntu przeciwko Don Pedro. By stłumić bunt Don Pedro zawarł sojusz z Edwardem z Woodstock znanym pod przydomkiem „Czarny Książę”. Edward zażyczył sobie za pomoc klejnotu. Don Pedro nie chciał się rozstawać z cennym kamieniem, lecz nie był w stanie odmówić.
Można przypuszczać, że Czarny Książę wziął czerwony kamień z powrotem do Anglii, chociaż nie ma o tym wzmianek  historycznych aż do 1415 roku.

W czasie kampanii we Francji, Anglii Henryk V nosił hełm, w którym był oprawiony Rubin Czarnego Księcia. W bitwie pod Agincourt, w dniu 25 października 1415, francuski książę Alençon uderzył Henryka w głowę toporem. Jednak zwyciężyły siły Henryka, a on nie umarł, a hełm został zachowany wraz z cennym kamieniem.
Także Ryszard III nosił Czarnego Księcia  w hełmie. Klejnot był  na jego głowie  w bitwie pod Bosworth Field, gdzie  Ryszard III zmarł.

James I umieścił Rubin Czarnego Księcia Ruby w koronie na przełomie 17 wieku, gdzie pozostał aż do czasów Olivera Cromwella.
Cromwell rozebrał klejnoty koronne i sprzedał. Metal został przetopiony i wykorzystany do bicia monet. Rubin Czarnego Księcia kupił brytyjski jubiler, ale sprzedał go z powrotem królowo Karolowi II Stuartowi, gdy monarchia została przywrócona w 1660 roku.

Do dziś zdobi on koronę imperium brytyjskiego i jest do obejrzenia w Londynie.

Rubin Czarnego Księcia

 

Rubin Timur –  Do 1851 roku uważany za największy znany rubin czerwony spinel o wadze 361 kr; Zwany był Rubinem Timura i został  znaleziony w Indiach. Był on własnością sułtanów Delhi i tylko przy wyjątkowych okazjach wyjmowano go ze skarbca i wystawiano na pokaz.
Timur nabył klejnot, w  Delhi w 1398. Przebywał w Indiach ponad rok, zanim powrócił do Samarkandy z cennym kamieniem ​​wśród swoich łupów wojennych. Klejnot odziedziczył jego syn, Mir Shah Rukh, a później jego wnuk, Mirza Ulugli Beg.
Podczas jego rządów było wiele wojen z Persami i podczas jednej z nich, Rubin Timura ​​wpadł w ręce szacha Persji Abbasa I.
Szach w 1612 roku dał klejnot  ​​jako dar dla bliskiego przyjaciela, Jahangira.
 Jahangir wyrył na kamieniu imię swoje, jak również swego ojca, Akbara.
Kolejny właściciel klejnotu to Mahomed Farukh Siyar. Porwał on Rubin Timura w 1739 r. do Isfahanu.
 On także kazał wygrawerować napis:
„ To rubin ​​spośród 25.000 klejnotów prawdziwego Króla Królów, Sultan Sahib Qiran, który w roku 1153 [1740 AD] klejnotów Hindustanu dotarłem”
Ostatni napis został złożony przez Ahmada Szaha, który był dowódcą wojsk Nadir Szacha w chwili jego śmierci w 1747 roku. Próbował przejąć tron, ale tylko zdołał złapać dużą ilość łupów, które zabrał ze sobą do pomocy w założeniu królestwa Afganistanu.
Kamień po raz kolejny wrócił do Indii, gdy ​​odziedziczył wnuk  Suja Shaha. Wygnany z ojczyzny, schronił się w Pendżabie, gdzie Ranjit Singh, Lew Pendżabu, zmusił go do oddania  klejnotu.
Po stłumieniu w Pendżabie powstania sikhów (1849), kamień ten stał się częścią zapłaty z tytułu reparacji na rzecz Kompanii Wschodnioindyjskiej, która ostatecznie podarowała go królowej Wiktorii.
W oficjalnym katalogu opisano go jako: „Krótki naszyjnik z czterech bardzo dużymi rubinami”.
Obecnie rubin ten zdobi naszyjnik z kolekcji regaliów brytyjskich, noszony przez Elżbietę II podczas oficjalnych uroczystości.
Rubin Czarnego Księcia

 Naszyjnik z Rubinem Timura

 

Naszyjnik Akbar – Jahangir – Naszyjnik ze spineli, pereł i diamentów o wadze spineli 877,23 karata.
Ma wygrawerowane napisy: Akbar, Jahangir i Shah Jhan (budowniczy Tadż Mahal).
Spinele pochodzą z kopalni Badakhshan.
Został sprzedany w Londyńskim Chrisine w 1997 roku za kwotę 1,5 miliona dolarów.

spinele

 

W skarbcu koronnym szachów Iranu są dwa spinele rubinowe (500 kr i 270 kr).

W Skarbcu Diamentowym na Kremlu w Rosji jest spinel rubinowy o wadze 399 kr.


Rubin – Sławne

Słynne rubiny

Rubiny dużych rozmiarów i jednocześnie wysokiej jakości są niezwykle rzadkie – te o których czyta się w starożytnej literaturze okazywały się być czerwonymi spinelami, jak uznawane do 1851 roku za rubiny spinele:
– „Rubin Timura” znajdujący się w łańcuchu królów Anglii.
– „Rubin Czarnego Księcia” o wadze 170 kt.

 

Rubin Rajaratna

Jednym z większych rubinów świata jest Rubin Rajaratna, który waży 2,475 karaty (495 g). Jest to rubin gwiaździsty. W sanskrycie „Rajaratna ” oznacza Króla Biżuterii.

 

Rubin Neelanjani

Rubin o wadze 1,370 cr (274 g)

Oba należą do G. Vidyaraj z Bangalore w Indiach czternasty potomek cesarza Vijayanagaru. Leżą on w pudle z czterema innymi klejnotami. Od setek lat pudło zostaje przekazywane w rodzinie, a każdy nowy właściciel musi przyrzec, że nigdy go nie otworzy dopóki trwa Imperium Vijayanagarów. Jednak G. Vidyaraj otworzył pudło pewnego dnia by włożyć do niego 4 klejnoty.

 

 

Książę Birmy

 książę Birmy

Książę Birmy

Jest to nie obrabiany kamień o wadze 190 g. To jeden z największych rubinów na świecie i jest wart 3,2 mln euro.
Znaleziony został w Dattaw-Mine,Mogok, Myanmar, w 1996 roku.

Te jedyne w swoim rodzaju rubiny o barwie Gołębiej Krwi pochodzą tylko z tego miejsca.

Był on obiektem spektakularnej kradzieży w sierpniu 2008 roku. Niemiecki kupiec kamieni uderzył w przejeżdżający samochód aktówką z kamieniem. Kupiec trafił do szpitala, złodzieje uciekli. Kamień został odnaleziony przez austriacką policję podczas operacji przeciwko międzynarodowemu gangowi złodziei klejnotów.

 

Rosser Reeves
Sri Lanka 138.7ct

Rubin gwiaździsty znajdujący się w kolekcji Smithsonian. Nazwany na cześć Mr Rosser Reeves który kupił go podobo na licytacji w Istambule w 1950 roku. Kamień został podarowany w 1965 r. Smithsonian Insitut. W 1966 ubezpieczono go na sumę 150,000 dolarów.

 

rosser

Rosser Reeves

Kitaa
Fiskenaesset, 302 ct

W Kanadyjskim Vancouver, w firmie True North Gems Inc. obrobiono klejnot z Fiskenaesset z Grenlandi o wadze 440 karatów. Rubin znaleziony w 2005 rzeźbiony był przez Tomasza McPhee. W wyniku jego pracy powstał 302 karatowy rubin pełen magicznych wzorów inspirowanych legendami oceanicznymi. Jego wartość szacuje się na $450,000. Z powodu twardości rubinu, która jest niższa tylko od diamentu, stworzenie tej rzeżby było bardzo trudne. Zajęło to McPhee ponad 10 miesięcy. Na początku szacowano wielkość rubinu na 200 karatów, lecz podczas usuwania otaczającej skały okazało się, że pozostało 440 karatów. Rubin Kitaa jest rzeźbą, która inspirowana jest epicznymi Grenlandzkimi sagami, stanowi wyraz dumy z Norweskiego dziedzictwa: tubylczej tradycji ludu Inuit.

rubin1

Minerał przed obróbką

rubin2

Kiaa w pełnej krasie

 

Rubin Długiej Gwiazdy (Long Star Ruby, Delong Star)
Burma 100.3ct

Martin Ehrmann sprzedał ten klejnot w 1937 roku Edith Haggin za cenę $21,400 która to podarowała kamień muzeum. Aktualnie w kolekcji Muzeum Historii Nauk Przyrodniczych w Nowym Jorku. Rubin został skradziony 29 października 1964 r. przez Jacka Rolanda Murphego (Murph the Surf) razem z 22 innymi kamieniami. Później odkupiony za $25,000 wrócił do muzeum.

 

rubin long star
Rubin Długiej Gwiazdy

 

The Midnight Star
Sri Lanka 116.75ct

Należy do kolekcji Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku

 

Wieczorna gwiazda - rubin
Midnight Star

Rubin – Właściwości

Rubiny, tak jak szafiry, należą do grupy korundu (Al2 03). Korund to prosty tlenek glinu tworzący w warunkach naturalnych szereg tlenków złożonych. Jego przezroczyste odmiany są kamieniami jubilerskimi cenionymi niemal tak wysoko jak diament.

Skład: Al – 53,2%; O- 46,8%; Nasycenie barwy rubinu zależy od domieszek: czerwoną barwę wywołuje tlenek chromu, purpurową – wanad, brunatnoczerwona – żelazo.

Układ krystalograficzny: trygonalny. Tworzy kryształy o pokroju piramidalnym, słupkowym, tabliczkowym. Charakterystyczne są beczółkowate kształty.

Twardość: 9

Gęstość: 3,5 do 4,1 g/cm3

Rysa: biała

Barwa: najrozmaitsze odcienie czerwieni – od różowawego po purpurowy lub brązowawoczerwony o różnym stopniu nasycenia; niekiedy wielobarwny. Najbardziej poszukiwane są kryształy o barwie czerwonej z delikatnym niebieskim odcieniem (tzw. „czerwień krwi gołębiej”
Rozmieszczenie barw często jest nierównomierne; wykazuje niekiedy charakterystyczną strefowość.

 

kolor rubinów
Połysk: nieobrobione mają matowy lub tłusty połysk, dopiero po oszlifowaniu nabierają charakterystycznego, diamentowego połysku.

Łupliwość: brak, lecz moze występować tzw. podzielność zwiazana z osłabieniem spojności w pewnym kierunku. Kruchy.

Przełam: nierowny, muszlowy lub zadziorowy;

Współczynniki załamania: 1,75-1,77

Widma adsorbcyjne: Pasma adsorpcji wg. G.F.H.Smitha: 468,5; 475; 476,5; 520; 595; 692,8; 694,2 nm

Dyspersja: 0,018

Pleochroizm: silny, zmienny; obserwowane barwy: purpurowoczerwona- pomarańczowoczerwona.

Luminescencja: wyraźna, nadaje rubinom szczególnego kolorytu, podwyższając ich walory estetyczne. Znane są okazy wykazujące flourescencję o barwie jasnożółtej i kremowożółtej.

temperatura topienia: 2000-20500 C
nie rozkłada się w kwasie ani stopie sody, jedynie w pirosiarczanie potasu.

Inkluzje: liczne, ich rodzaj wskazuje na pochodzenie kamieni: np. dla rubinów birmańskich charakterystyczne są krótkie igiełki rutylu; dla tajlandzkich – brak rutylu; pakistańskie zwykle zawierają kryształy flogopitu, chlorytu, monacytu, spinelu, rutylu, magnetytu i pirytu. Wrostki rutylu wywołują zjawisko asteryzmu – rubin gwiaździsty oraz efekt kociego oka.

Opal – Historia

Nazwa „Opal” pochodzi od sanskryckiego upala = drogi kamień, kamień szlachetny; bądź od gr. opallios (łac. opalus) = widzieć zmianę (barwy).

W Indonezji nazywają opal kalimaya. Słowo to pochodzi od jawajskiego wyrazu kali (rzeka) i maya (iluzja) z sanskrytu oznacza więc rzekę iluzji.

4000 lat p.n.e – W Kenii używano opalu do ozdoby przedmiotów.

3500 lat p.n.e – w Ameryce Północnej w miejscu dziś nazywanym Virgin Valley w Newadzie, ludzie zamieszkujący ten rejon używali czarnego opalu.

393 p.n.e – Platon opisał historię Pierścienia Gygesa miała ona wg. niego miejsce przed 200 laty. Gyges był początkowo pasterzem, jednak któregoś razu dostał się do starożytnego grobu, skąd wydobył cudowny pierścień. Ów pierścień, jeśli go odpowiednio obrócić, dawał niewidzialność osobie go noszącej. Pierścień był najprawdopodobniej z opalem, a niewidzialność wynikała z możliwości przybrania wszystkich kolorów przezkamień. Z tym pierścieniem Gyges dotarł do króla Kandaulesa, od którego dostał pracę: w formie niewidzialnej miał szpiegować spiskowców na życie króla. W nagrodę za wierną służbę i doniesienie o wszystkich spiskach, Kandaules wyznaczył Gygesa na swojego następcę. Już jako król, Gyges żył długo i mądrze rządził krajem, wszystkie spiski na swoje życie rozwiązując starą metodą – za pomocą pierścienia. Podobno zmarł nikomu o tej tajemnicy nie mówiąc, zabierając ją do grobu.

495 p.n.e – Onomacritus poeta z Aten pisze długi poemat o kamieniach szlachetnych „Kamienie Kupidyna” i wymienia w nim różowe opale. Orginał pism nie zachował się, lecz pisarz grecki Theophrastus w książce o szlachetnych kamieniach, przytacza słowa Onomacritusa : ” delikatność opalu przypomina mi pewne kochające i piękne dziecko „.

50 p.n.e – Marek Antoniusz (83-30 B.C.E.) chciał podarować Kleopatrze pierścień z opalem. Kamień był w posiadaniu senatra Noniusza. Lecz ten wolał uciec z Rzymu niż sprzedać kamień. Opal był znany Rzymianom od dawna, importowali go z Indii. Nazywali oni opal cupid paederos (dziecko jak miłość) i uważali za symbol nadziei i czystości.

80 r. – Piliniusz Starszy w „Historii naturalnej” opisuje opal który zakupił: „…Słabszy w nich ogień niż karbunkułach [granatach], purpura błyszcząca ametystu, zieloność morska szmaragdu, a wszystko to błyszczy się razem w jedności trudnej do uwierzenia…”.

XI w. – początek wydobycia opali szlachetnych w kopalni na terenie ówczesnych Węgier, a dzisiejszej Słowacji (obecnie okolice Prešova). Kopalnie te istniały aż do 1920, a wiele opali węgierskich zostało włączonych w skład klejnotów cesarskich Habsburgów przechowywanych do dziś w Wiedniu.

XV w. – na Słowacji w kopalni opali w rejonie Cervenicy i Dubnika pracowało ponad trzystu górników.

1610 r. – William Szekspir w sztuce „Skarga zakochanej” pisze:
Każdy kamień naturze drogi, a każdy innym jest. Diament tak piękny i twardy, szmaragd o głębokiej zieleni którego świeży wygląd chorobę ulecza, jak niebo szafir z opalem złączony. Każdemu jego kamień.

1829 r. – Walter Scott przyczynił się do upowszechnienia opinii o opalu jako kamienia przynoszącego nieszczęście. W powieści „Anne of Geierstein”,j Baronowa Hermina Von Arnhem nosi we włosach przepiękny klejnot – choć nie podano jego nazwy, był to na pewno opal. Odzwierciedlał on nastroje baronowej zmianami kolorów. Kiedy zaś padło na niego kilka kropel święconej wody, obrócił się w proch, a Hrabina zemdlała. Następnego dnia na jej łożu znaleziono tylko garstkę popiołu.

1857 r.- odkryto nowe wielkie złoża w Meksyku.

1939 r. – Louis S. B. Leakey w odkrył w pobliźu Nakuru w Kenii artefakty z opalem. Są to najstarsze odnalezione przedmioty z tym przedmiotem.

1840 r. – Pierwsze odkrycie opali w Australii przez niemieckiego geologa, profesora Johannesa Menge. Opale odkryto w Angaston około 80 km na północ od Adelajdy.

1868 r. – Szlachetny Opal został po raz pierwszy znaleziony w Australii w Listowel Downs Station, na południe od Blackall w Zachodniej Queensland.

1873 r. – opal boulder wydobyty ze złoża w Listowel Downs Station w Australii został wysyłany do Anglii oceny.

1871 r. – Pierwsza zarejestrowana kopalnia opali. Założona została na południe od miasta Quilpie w Australii.

1873 r. – cenny opal znany „Barcoo Opal”, został odkryty na wzgórzach w okolicy Bacroo w Australii. Te opalowe wzgórza, są położone na północ od Thargomindah oraz 160 km na wschód od Listowel Downs.

1870 r. – górnik Joe Bridel odkrył nową formę szlachetnych opali w Stony Creek w Australii, na północny zachód od Quilpie i na południe od Widorah.

1894 r. –pierwsze komercyjne pole opali w White Cliffs w Australii na północny zachód od South Wales. Od 1899 White Cliffs stał się głównym źródłem cennych opali, a szczególności kryształowych opali. W 1914 roku miejsce przestało być komercyjnym źródła opali.

1915 r. – przypadkowe odkrycie złóż opali w Stuart Range w Australii przez 14-letniego chłopca, Willie Hutchinsona. Odkrycie doprowadziło do przesunięcia poszukiwań do Australii Południowej i powstania największej na świecie i najbardziej produktywnej kopalni opali w Coober Pedy, które dosłownie przetłumaczone z lokalnego dialektu Aborygenów oznacza „biały człowiek w dziurę”.

1921 r. – odkrycie opali w Mintabie, 240 km na północny-zachód od Coober Pedy. Od 1985-1989 Mintabie jest największym producentem szlachetnych opali w Australii.

1930 r. – odkrycie opali w Andamooka w Australii, 520 km na północ od Adelajdy na zachodnimj brzegu jeziora Torrens.

Diament – IGI

Certyfikat IGI

Wydany jest przez IGI – International Gemological Institute w Antwerpii.

Opis certyfikatu wykonany przez rzeczoznawcę diamentów z firmy Diamondchand, Michała Hakało.

certyfikat IGIFluorescence – opis fluorescencji czyli zdolności kamienia do święcenia pod światłem UV / tutaj none, w zakresie od none do very strong/

 

Po prawej stronie znajduje się mapa kamienia na której zaznaczono inkluzje decydujące o czystości kamienia. Inkluzje które znajdują się wewnątrz zaznaczone są kolorem czerwonym, skazy na powierzchni kamienia są oznaczone kolorem zielonym. Poniżej mapy znajduje się hologram z logiem IGI.

Diament – certyfikaty

Każdy większy diament powinien posiadać certyfikat wystawiany przez dyplomowanych rzeczoznawców jubilerskich. Zasadniczo w obrocie certyfikuje się kamienie powyżej pół karata w szczególnych przypadkach powyżej o.33kt.
W Polsce najczęściej jest to dyplom z ośrodka Deutsche Gemmologische Gesellschaft w Idar-Oberstein. Nazwiska tych osób znajdują się na liście rzeczoznawców rekomendowanych przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Jubilerskich. Certyfikat gwarantuje kupującemu jakość i stwierdza autentyczność nabywanego diamentu/brylantu. Diamenty certyfikowane są pewniejszą lokatą kapitału.

Często diamenty posiadają certyfikaty wydane przez międzynarodowe instytucje. Istnieje wiele takich laboratoriów, które zajmują się gemmologiczną oceną diamentów i wydają odpowiednie certyfikaty potwierdzające jakość diamentów i biżuterii z diamentami.

Co mówi ekspert diamentów z firmy Diamondchand, Michał Hakało:

Przy zakupach biżuterii jubiler zwykle wypisuje coś co zwane jest certyfikatem. Zgodnie z polskim prawem certyfikat możne wypisać każda osoba, ponieważ jego wartość jako dokumentu jest żadna. Tak samo sprawa wygląda z diamentami. Określenie certyfikat jest złym tłumaczeniem słowa „certyfikat” które w tym przypadku powinno brzmieć: ekspertyza. Dopiero ekspertyza (wykonana przez eksperta) jest dokumentem w jakikolwiek sposób wiążącym. Jednak słowo certyfikat weszło do słownika potocznego na tyle, ze nawet diamenty które posiadają wykonana ekspertyzę określa się jako „kamienie certyfikowane”.

Są dwa główne sposoby „oznaczania” kamieni tak, żeby była pewność, ze pasują do konkretnego certyfikatu. Najbardziej inwazyjnym sposobem jest wypalenie laserem na rondyscie kamienia numeru certyfikatu. Najczęściej tak znakowane są kamienie poddawane ekspertyzie w laboratorium GIA.

Innym popularnym sposobem jest pakowanie kamieni w tzw. „sealing”. Jest to pudełko plastikowe w które wkładany jest kamień. Na pudelku są informacje o kamieniu takie jak numer certyfikatu, masa, czystość, barwa i kilka innych. Po umieszczeniu kamienia w tym pudelku, jest ono zgrzewane. Jednorazowe otwarcie pudelka powoduje jego zniszczenie, przez co od razu widać czy kamień oraz opakowanie nie były naruszone po opuszczeniu laboratorium. To daje właściwie stu procentowa gwarancje, ze dany kamień odpowiada numerowi ekspertyzy.

Najbardziej znane instytucje wydające certyfikaty to:

HRD –

Certyfikat diamentu HRD

 

 

GIA – Gemological Institute of America w Los Angeles.

certyfikat diamentu GIA

 

 

IGI – International Gemological Institute w Antwerpii.

 

Certyfikat diamentu IGI

 

AGS – American Gem Society w Nevadzie, USA.

xertyfikat AGS

 

Ze względu na długi czas trwania procedur oraz koszty certyfikaty IGI i GIA stosuje się w przypadku kamieni o większej wartości.

Diament – powstawanie

Diament to minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Jego występowanie jest bardzo rzadkie, choć węgiel, z którego jest tworzony występuje bardzo pospolicie. Dzieje się tak dlatego, że krystalizacja przebiega w ekstremalnych warunkach, pod ciśnieniem przekraczającym 70 ton na centymetr kwadratowy i w temperaturze wyższej od 1300 st. C. Warunki takie są na głębokości 100-200 km podczas procesów tektonicznych.
Gdy wybuchał wulkan, magma wydobywałą się na powierzchnię przepojona gazami i zwierająca również węgiel. Pod wpływem wysokiego ciśnienia oraz wysokiej temperatury dochodziło do krystalizacji węgla do postaci diamentu. Diamenty wraz z fragmentami skały, w której wykrystalizowały, zostały wypchane blisko pod powierzchni gdzie w skale wypełniają stare kominy wulkaniczne.
Skały te nazywają się kimberlity (nazwa od miasta Kimberly w RPA, gdzie w roku 1871 znaleziono diamenty). Ta magmowa skała głębinowa o niebiesko-zielonkawym zabarwieniu złożona jest głównie z biotytów, oliwinów, piropów i ilmenitów.

diament w kimberlicie

fot. Parent Géry, Licencja: domen publiczna

Diament w kimberlicie

Na powierzchni ziemi kimberlity występują w postaci kominów zwężających się w głąb ziemi. Chociaż diamenty występują w kimberlitach, nie powstawały w nich. Dowodem na to jest fakt, że w jednym z kominów znaleziono 2 części tego samego kryształu pochodzące z różnych głębokości.
Nie wszystkie kimberlity są diamentonośne, niektóre wcale nie zawierają diamentów, inne posiadają je ale w bardzo małej koncentracji. Zawartość diamentów w południowoafrykańskich kominach kimberlitowych przeciętnie wynosi 0,5 karata na toń. Kimberlit znaleziony w Afryce ma 70 do 150 milionów lat.

Wielkości kominów kimberlitowych na powierzchni są różne. Pierwszy odnaleziony miał rozmiar 430 m x 880 m lecz są i większe kominy. Największy aktualnie znaleziony jest w Tanzanii (Mwadui), występują też w Botswanie (Orapa), Afryce Wschodniej, RPA, okolicach Zatoki Gwinejskiej, Indiach, USA, Kanadzie i oczywiście Rosji (Jakucja).

powstawanie diamentów

 grafika: Emmix Licencja: Wszystkie prawa autorskie zastrzeżone

proces powstawania złóż diamentów

1,2 – Wybuch wulkanu

3 – Stygnięcie lawy i tworzenie się diamentów pod wpływem wysokiej temperatury i ciśnienia

4 – Wystygnięty kimberlitowy komin. Czubek powulkaniczny eroduje pod wpływem desczczu, wiatru i zmian temperatur.

5 – Przemieszczanie się zerodowanych skał wraz z wodą i osadzanie wzdłóź rzek i wybrzeźa morskiego.

Aby wydobywyć diamenty wybiera się całą skałę z kimberlitowego komina. Skałę zawierającą diamenty uzyskuje się normalnymi pracami górniczmi: odstrzałem czy kopaniem za pomocą kombajnów. Urobek jest mielony i wypłukiwany na zewnątrz. Następnie przechodzi proces poszukiwania diamentów. Odbywa się to w specjalnych urządzeniach. Mielony urobek przechodzi obok źródła promieniowania rentgenowskiego. Gdy detektor odkryje odbite od diamentu promieniowanie, dysza wydmuchuje sprężone powietrze i przerzuca diamenty do osobnego kanału. W czasach dawniejszych proces sortowania odbywał się ręcznie. Koszty wydobycia są bardzo duże, bowiem aby wydobyć 1 karat diamentu, musi być wydobyte ok. 250 ton skały.

By znaleźć kimberlit z diamentami prowadzi się szeroko zakrojone badania. Wygasłe wulkany, koryta rzek i piaszczyste wybrzeża są szczegółowo przeczesywane. Kominy wygasłych wulkanów bada się metodą odkrywkową i poprzez kopanie sztolni. W ostatnich czasach nauka pomaga poszukiwaczom. Badanie właściwości magnetycznych gruntu może usprawnić poszukiwania.

Wtórne złoża
Złoża wtórne były znane wcześniej i mają większe znaczenie pod względem wydobytych i wydobywanych dotąd diamentów. Np. w złożach Konga i Gujany Brytyjskiej na 1 m3 przypada ok. 2 karaty diamentów.

Minerały skały erodują i tworzę tzw. „żółta ziemię” która transportowana jest wraz z diamentami. Tworzy ona miejsca, gdzie pojawia się zwyższona koncentracja tych minerałów. Diamenty opadają na dno rzeki albo przemieszczają się do ujść rzek i morskich wybrzeży. Tak powstają wtórne złoża diamentowe. Ich eksploatacja jest tam łatwiejsza.Na piaszczystych plażach tworzy się tarasy poprzez zbieranie warstwami piasku. W korytach i meandrach rzek w których znajdują się diamenty wydobywa się warstwy żwiru. Dalej wypłukuje się, podobnie jak złoto, diamenty. Czasem wykorzystuje się przylepność diamentu do tłuszczu – piasek z wodą przepuszcza przez koryta nasmarowane tłuszczem gdzie diamenty przylepiają się.

Diamenty w meteorytach

Diament może powstawać jako efekt działania czynników pozaziemskich, o charakterze metamorfizmu uderzeniowego. Występuje tam w postaci wysokociśnieniowej odmiany heksagonalnej zwanej londsdaleitem.
We wsi Nowyj Uriej w 1886 roku spadł meteoryt (obecnie w zbiorach Instytutu Górniczego w Sankt-Petersburgu). Znaleziono w nim diament typu karbonado.
W Arizonie znaleziono diamenty w wale otaczającym Meteor Crater (Barringer Crater). Towarzyszyły im minerały: coesyt i stiszowit, powstające w warunkach wysokich ciśnień. W momencie uderzenia meteorytu o powierzchnię ziemi ciśnienie mogło wynosić około miliona atmosfer.

Diament – słownik

Bort –  odmiana afrykańskich diamentów mikrokrystalicznych, tworzących zrosty nieprzezroczyste wobec istnienia wrostków obcych substancji. Włącza się tu też pojedyncze kryształy z defektami (spękanie, zmętnienie, plamistość). W języku afrikaans „bort” znaczy bękart, a według innej wersji oznacza nieefektowny diament zepchnięty na burtę, czyli brzeg stołu podczas selekcji tych kamieni;

diament bort
diament bort

Ballas (ballascarbon, diament ballas) – mikroziarnista odmiana diamentu; zbliżony do carbonado; występuje w formie małych, owalnych bryłek będących promienistymi skupieniami kryształów; nie okazuje łupliwości; odporny na ścieranie; pozyskiwany głownie w RPA (kopalnie Jagersfontein i Premier) i Brazyli; wykorzystywany w przemyśle do produkcji koronek i świdrów wiertniczych.

Baalas
Baalas

Diament Cape – odmiana diamentu o lekko żółtawym lub brązowawym odcieniu

Diament cejloński – stara, niepoprawna nazwa cyrkonu

Diament counterferit – syntetyczny tytanian strontu; imitacja diamentu

Diament Eye – diament z efektem rybiego oka;

Diament Herkimer (diament Lake George) – kryształ górski znad jeziora George w hrabstwie Herkimer w USA

Diament kanarkowy – stara nazwa żółtych diamentów

Diament Lindego – syntetyczny glinian itru podobny do YAG; imitacja diamentu;

Diament Strass – wykonana ze szkła imitacja diamentu

Diament Sumitomo – syntetyczne kilkukaratowe diamenty

Diament Yehuda – diamenty w których rysy, szczeliny i pęknięcia, zostały wypełnione olejem silikonowym w celu poprawienia stopnia ich czystości. Diamenty te pojawiły się rynku jubilerskim w 1989 r. Ich twórcą był Zwi Yehuda. Obecnie poprawianiem diamentów zajmują się firmy Yehuda/Diascience, Koss & Schechter Diamonds oraz Goldman Oved Diamond Co.

Karbonado – mikrokrystaliczne agregaty drobnych, czarnych krysztalów. Z wyglądu podobny jest do węgla drzewnego.Barwa pochodzi od wrostków substancji węglistej. Powierzchnia karbonado wykazuje brak inkluzji, pochodzących z płaszcza ziemskiego. Sieć krystaliczna karbonado wykazuje wysoką fotoluminescencję i elektronoluminescencję, indukowaną przez azot, co może świadczyć, że w okresie tworzenia się diamentu istniały w nim radioaktywne inkluzje. Naukowcy uważają, że karbonady formowały się w środowisku międzygwiezdnym i powstały prawdopodobnie w wyniku wybuchu gwiazdy supernowej. Ich obecność na Ziemi może wynikać z uderzenia meteorytu. Znane z Brazylii, Wenezueli i Republiki Środkowoafrykańskiej.
Z dobrze wykształconych diamentów karbonado szlifuje sę kamienie do celów jubilerskich, lecz są one niskiej wartości.

diament karbonado

diament karbonado

Kongo – drobnoziarniste kruszywo diamentowe z obecnego Zairu.

Diament – zastosowanie

– W jubilerstwie do wyrobu biżuterii

– Do produkcji materiałów ściernych,
narzędzi tnących i skrawających takich jak:

  •  Koronki diamentowe na końcówki wierteł, w tym też wiertła dentystyczne
  •  Narzędzia do cięcia szkła (diamentem nacina się podziałki na najdokładniejszych przyrządach optycznych i siatki dyfrakcyjne spektrometrów).
  •  Diamentowe ostrza wykorzystywane w narzędziach chirurgicznych.diamentowy skalpel

    Diamentowy skalpel

  •  Noże diamentowe służą do wygładzania tarcz ściernych, ostrzenia przyrządów skrawających i obrabiania powierzchni z dokładnością do pół mikrometra.

diamentowa tarcza

Makroskopowe zdjęcie ostrza ze stali ulepszanej diamentami, żółte drobinki to diament

piła diamentowa

 fot. Hustvedt License: Creative commons

 

 

– Proszki i pasty ścierne

wykorzystuje się  je do szlifowania i polerowania nawet najtwardszych materiałów.
Około 80% wszystkich diamentów przemysłowych wykorzystuje się w stanie rozdrobnionym.

 

– do wyrobu filier, narzynek oraz ciągadeł drutów i włókien sztucznych.

Mają one zastosowanie w produkcji przewodów dla przemysłu elektrotechnicznego, metalowych sit i tkanin samochodowych.
ciągadło diamentowe

Ciągadło diamentowe

– do wyrobu specjalistycznych urządzeń.

Np. końcówki do twardościomierzy, w instrumentach naukowych i precyzyjnych instrumentach pomiarowych, wszędzie tam gdzie potrzebna jest najwyższa twardość.

– Jako materiał na półprzewodnik.

Odpowiednio domieszkowany diament (np. za pomocą boru) ma własności półprzewodnikowe. Układy scalone na diamencie mogą pracować w wysokich temperaturach, jednocześnie tranzystor diamentowy ma wyższe napięcie przebicia i pracuje szybciej aniżeli jego odpowiedniki krzemowe. Diamenty bezazotowe są też materiałem odprowadzającym ciepło w układach półprzewodnikowych.

– Do celów medycznych

Staroindyjska medycyna naturalna zalecała popiół z diamentów przy leczeniu trądu, suchot (gruźlicy), schizofrenii, nadmiernym chudnięciu, cukrzycy i anemii. Popiół stosowany profilaktycznie miał przedłużać życie, wzmacniać ciało, poprawiać cerę i dawać dobre samopoczucie.
Obecnie w litoterapii stosuje się diament przy gorączce mózgu, nowotworach, zaburzeniach przysadki i szyszynki, przy schorzeniach móżdżku i rdzenia przedłużonego. .

Niegdyś diament traktowany był wyłącznie jako kamień szlachetny stosowany w jubilerstwie i złotnictwie. Wbrew pozorom nie jest on najdroższy. Ustępuje doskonale wykształconemu (dwukrotnie droższemu – przy tej samej masie) birmańskiemu rubinowi o barwie „gołębiej krwi”. Jednak wartość wydobywanych na świecie diamentów (96%) przekracza wartość wszystkich innych kamieni jubilerskich razem wziętych (4%): rubinów, szmaragdów, szafirów, aleksandrytów, chryzolitów, cyrkonów.

Diamenty wykorzystywane dla celów jubilerskich to ok. 20% wydobywanych. Reszta to diamenty przemysłowe.

Diament – złoża

Indie

złoża wtórne. Znane na wiele wieków p.n.e. i będące jedynym źródłem diamentów do początku XVIII wieku. Obszar diamentonośny ciągnie się na Półwyspie Hindustańskim w dolinach rzek: Penner, Kistnach, Gadavary. średnia wielkość diamentów wynosi 0,6 karata. Są w najwyższym gatunku pod względem czystości, połysku, przezroczystości. Wydobycie bardzo prymitywne. Z tamtejszych złóż pochodzą niektóre wielkie i słynne diamenty – między innymi Koh-i-noor, Wielki Mogoł, Orlov czy szafirowoniebieski Hope. Dzisiaj złoża indyjskie są bez znaczenia.

Rosja
Największe diamentowe złoża zostały odkryte w latach 1954 – 1959. Znajdują się w Jakucji na Syberii (Trubka Udacznaja) gdzie występuje kilkadziesiąt kominów kimberlitowych, nie wszystkie z nich zawierają jednak diamenty. Największe to złoża Mir i Udacznaja. Diamenty występują też na Uralu i Płw. Kola.

kopalnia diamentów fot. Vladimir, licencja: Creative Commons Attribution 3.0 Unported

Kopalnia Mir w Jakucji

Australia
W w Australii Zachodniej znaleziono najstarsze diamenty świata, mające ok. cztery miliardy lat. W Australii wydobywa się 1/3 światowego wydobycia diamentów. Całkowite wydobycie w roku 2000 osiągńło około 20 milionów karatów.
Na pierwsze większe złóże diamentów natrafiono w 1978 r. w rejonie masywu o nazwie Kimberley. Związane były one z aluwiami okresowych rzek oraz kominami wypełnionymi skałą lamproit. Jest ona podobna do kimberlitu, lecz posiada wyższą koncentrację diamentów, nawet kilkunastokrotnie wyższą niż przeciętna koncentracja złóż w kimberlitach. Pień AKI zawiera diamenty o koncentracji do 7 ct z tony skały.

W czasach obecnych diamenty wydobywa się w pierwotnym łożysk urzeki Argyle w zachodniej Australii. Działa tam od 1983 roku kopalnia Argyle Diamond Mine. Diamenty wydobywane tam są małe o mniejszej łupliwości i silnym połysku. Błyszczą niebiesko pod światłem ultrafioletowym, i dzięki bardziej skomplikowanej strukturze atomów są twardsze niż z innych złóż.

RPA

Dorzecze Oranje, Vaal – znane od 1867 r. Regularnie odkrywano bogate zloża diamentonośnych kimberlitów : Jagersfontein w sierpniu 1970, Dutoitspan we wrześniu 1870, Bulrfontein 1871 r., De Beers 1871 roku wiosną, Kimberly w lipcu 1871, Wesselton we wrześniu 1890, Premier w roku 1896, Finisch w roku 1965. Tu w kopalniach znaleziono największe i najbardziej znane diamenty: Cullinan, największy dotąd znaleziony surowy diament, Petz czy Wiktoria.
W 1927 r. wydobyto tam prawie 5 milionów karatów, a ze złóż pierwotnych 2 138 407 karatów diamentów. Na dzień dzisiejszy niektóre złoża zostały definitywnie zamknięte jak Jagersfontein czy histoeyczne Kimberly. Wydajność kimberlitu w RPA jest w granicach 1 karata diamentu na 1 tonę skały. Dużo kamieni jest wysokiej jakości.

kopalnia diamentów

 Kopalnia Premier w RPA, zdjęcie z 1903 roku

 

Kongo

Złoża przeważnie okruchowe, diamenty mają głównie znaczenie przemysłowe; wydajność wynosi 2-3 karatów na 1 m3 skały. Dostarczają ok. 65% produkcji światowej.

Brazylia 

Minas Gerais, Mato Grosso, Parana, – eksploatację złóż zaczęto w 1721 r. Złoża aluwialne przy zboczach i tarasach rzek. Zawartość diamentów wynosi przeciętnie 0,5-1 karata na 1 m3 skały. Występuje duża ilość diamentów karbonado. Diamentom brazylijskim towarzyszą różne minerały szlachetne i półszlachetne.
W prowincji Minas Gerias odbywa się półlegalne wydobycie diamentów przez „garimpeiros”.
W rejonie Rio Jequitinonha wydobyciem zajmuje się państwo.

 

kopalnia diamentów

Kopalnia diamentów w pobliżu Diamentniny, w rejonie Rio Jequitinonha

Kanada
W regionie Lac de Gras występuje komin kimberlitowy z zawartością diamentów jubilerskiej jakości.

Kopalnia Ekati

Od 1999 w kopalni Ekati wydobywa się diamenty, a każdy diament z wagą powyżej 0,30 ct jest opatrywany trzema certyfikatami: certyfikat o potwierdzeniu prawdziwości i jakości od American Gem Society Laboratories (AGS), certyfikatem władzy kanadyjskiego północno-zachodniego terytorium potwierdzającym, że diament jest pochodzenia kanadyjskiego i wreszcie firmowy certyfikat gwarantujący, że kamień pochodzi z szybu Ekati.

Kopalnia  Diavik
Oddalona od Ekati o 35 km. Wydobycie każdej z nich to ok. 3-4 mln karatów rocznie.

Kopalnia Victor

Lokalizacja: 52 ° 49 ’15 „szerokości geograficznej 83 ° 53′ 00” długości
około 90 kilometrów na zachód od pierwszej wspólnoty Narodu Attawapiskat w północno-wschodniej Ontario
Obszar kopalni:  15 ha
Roczna wydajność przetwarzania: 2,7 mln ton
Roczne zdolności produkcyjne: 600.000 karatów
http://www.debeerscanada.com

Koncern De Beers jest obecnie zaangażowany w 30 projektach badawczych. Jeden zakończył się powodzeniem i począwszy od 2007 roku w okolicy jeziora Snap wydobywa diamenty. Przewiduje się, że będzie kopalnia będzie dawać diamenty przez 20 lat.

 

kopalnia diamentów

Kanadyjska kopalnia Victor w obszarze wiecznej zmarzliny, należąca do De Beers.

Angola

Botswana
Państwo graniczące z RPA w większości pokryte piaszczystą pustynią. Posiada kominy kimberlitowe Orapa (1967), Jwaneng i Letlhekane (1973). Szyb produkuje dzisiaj ok. jednej czwartej światowej produkcji diamentów z czego powyżej 90% nadaje się do celów jubilerskich.

Namibia
Diamentywystępują na plażach gdzie przeniosły się z wodami Pomarańczowej rzeki. Wydobycie jest bardzo skomplikowane. Usuwa się kilkumetrową warstwę gleby, buduje wały ochronne i wypłukuje diamenty z warstwy sedymentacyjnej. 95 procent diamentów nadaje się do obróbki jubilerskiej.

Senegal

USA

Lesoto

Zair

Tanzania

Ghana

Wybrzeże Kości Słoniowej

Burkinia Faso

Gwinea

Liberia

Sierra Leone

Złoźa diamentów

Wydobycie diamentów w Sierra Leone

płukacz diamentów

Autor: (1)L. Lartigue,(2) Laura Lartigue, Źródło: USAID Guinea, This image is a work of a United States Agency for International Development employee, taken or made during the course of the person’s official duties. As a work of the U.S. federal government, the image is in the public domain. Licence

 Płukanie diamentów w Sierra Leone, Kono district

 

Diament – występowanie

występowanie diamentów
Kraje w których wydobywa się diamenty

Świat- główne miejsca występowania:

  • Republika Południowej Afryki
  • Brazylia
  • Indie
  • Australia
  • Rosja (złoża uralskie i syberyjskie).

Inne miejsca występowania:

  • Kongo
  •  Kanada
  • Angola
  • Botswana
  • Namibia
  •  Senegal
  •  USA
  •  Lesoto
  •  Zair
  •  Tanzania
  •  Ghana
  •  Wybrzeże Kości Słoniowej
  •  Burkina Faso
  •  Gwinea
  •  Liberia
  •  Sierra Leone

Dokładniejszy opis złóż i kopalni

 

Polska:

Nie znaleziono dotychczas w Polsce diamentów, choć w publikacji autorstwa H.Fiedlera dotyczącej Dolnego Śląska „Die Mineralien Schlesiens mit Berücksichtigung der angrenzeden Länder” wydanej we Wrocławiu (Breslau 1863) pojawia się hasło „diament”. Wspomina się w nim, że kustosz muzeum wrocławskiego (Städtisches Museum Breslau ) znalazł w złotonośnych złotoryjskich piaskach pojedyncze, błyszczące ziarna. Co się z nimi stało – owiane jest tajemnicą. Być może na Dolnym Śląsku nad rzeką Kaczawą uda się odnaleźć polski diament.
Jest to prawdopodobne bowiem w rejonie Pogórza Zachodniosudeckiego w 1869 natrafiono na pierwszy, a w 1927 drugi czeski diament.
Stwierdzono też w Czechach występowanie kominów kimberlitowych. Prawdopodobnie strefa kimberlitowa przedłuża się na teren Polski (rejony Lubania, Jawora i Złotoryji. Są w tych rejonach lokalizacje bazaltu który jest przecież zastygłą lawą. Występują tam też minerały, które w naturze towarzyszą diamentom.
Na terenie Dolnego śląska w trójkącie pomiędzy Jaworem, Złotoryją i Jelenią Górą zlokalizowano 4 wygasłe wulkany: Wilcza Góra, Męcina, Ostrzyca oraz Myslibórz. Ten ostatni pochodzi z tego samego okresu co złoża kimberlitu w RPA.

 

Złoża można podzielić na:

 złoża pierwotne

  •   kimberlitowe – najczęściej spotykane
  •   perydotowe – rzadko spotykane,

złoża wtórne

  •  eluwialne – tworzą się przy podchodzeniu ku powierzchni utworów diamentonośnych na skutek ich wietrzenia i odłączenia się części lekkich i  rozpuszczalnych.
  •  deluwialne – są produktem obsunięcia się materiału diamentonośnego posegregowanego dzięki różnicy ciężarów właściwych składników.
  •  aluwialne –występują w łożyskach i tarasach rzek współczesnych i dawnych.
  • okruchowe pochodzenia morskiego – spotykane na brzegach mórz i tarasach morskich w postaci wąskich pasów równoległych do wybrzeża (np. Afryka płd-zach).
  • lodowcowe – znane ze zlepieńców lodowcowych Brazylii i dorzecza Oranje.
    eoliczne – znane jedynie z pustyni Namib
  •  mieszane – złoża Konga i Gujany Brytyjskiej (złoża odkryte w 1887 nad rzekami. Diamenty dorównują brazylijskim. Na 1 m3 przypada ok. 2 karaty diamentów).

płukanie diamentów

Źródło: USAID Guinea, This image is a work of a United States Agency for International Development employee, taken or made during the course of the person’s official duties. As a work of the U.S. federal government, the image is in the public domain. Licence

Płukanie diamentów ze złóż eluwialnych

Diamenty – informacje

idealny szlif diamentowy

fot. Salexmccoy License: Creative commons

Idealny szlif brylantowy

Diamenty są najczystszą krystaliczną formą węgla. Powstają w procesie krystalizacji pod ogromnym ciśnieniem i w wysokiej temperaturze w magmie wulkanicznej.

O wyjątkowości diamentów wśród innych minerałów decyduje fascynująca gra świateł. Diament niezwykle silnie załamuje światło, a także bardzo silnie je rozszczepia.

Diament jest najczęściej wybieranym kamieniem do pierścionków zaręczynowych – jest symbolem nierozerwalności związku ze względu, że jest najtwardszy. Jest też symbolem władzy i potęgi.

Mówi się, że diament zdobyty w nieuczciwy sposób przynosi nieszczęście.

surowy diament

fot. Parent Géry, Licencja: domen publiczna

Kryształ diamentu w kimberlicie

 

Brylantem nazywa się diament o szlifie brylantowym.

Według specjalistów, prawdziwe brylanty zaczynają się od 0,3 karata. Ich wycena oparta jest o tzw. 4C czyli:

  •   crat – czyli masa, (więcej)
  •   clarity czyli czystość,
  •   colour czyli barwa
  •   cut czyli szlif.

Obecnie wytwarza się diamenty syntetyczne. Większość znajduje zastosowanie w przemyśle, lecz wytwarzane są też do celów jubilerskich.

Narzędzia do badania diamentów

Narzędzia do badnia diamentów

 fot: Diamondchand – diamenty

Narzędzia do kontroli diamentów. Od lewej: kamienie porównawcze, suwmiarka, tester diamentów.

Cyrkonia – zastosowanie

Biżuteria
Cyrkonia jest bardzo podobna ze względu na właściwości optyczne do diamentu, ma nawet większe wewnętrzne ognie. Jest bardzo popularna i często jej wartość podnoszona jest przez oprawę w złoto. Kolorowe cyrkonie imitują wiele kamieni szlachetnych. Od rubinu przez cytryny i szmaragdy do czarnych spineli. Uchodzi też za bardzo dobrą imitację diamentu.

biżuteria z cyrkonią

fot. srebropib
biżuteria z cyrkonią

  bariery termiczne

W fazie sześciennych cyrkonia ma bardzo niską przewodność cieplną. Wykorzystuje się ją jako bariery termiczne powłokach pokrywających wnętrza silników  odrzutowych i turbinowych silnikach wysokoprężnych. Począwszy od 2004 r., wiele badań ma na celu poprawę jakości i trwałości tych powłok.

izolacja, materiały ogniotrwałe

ceramika z cyrkonii

ceramika z cyrkonii

emalie i glazury ceramiczne

  dentystyka, protetyka
Z cyrkonii wykonuje się korony i implanty zębowe. Jest to materiał nieuczulający i neutralny dla organizmu. Też jako uzupełnienie stałe na bazie tlenku cyrkonu (ZrO2), i podbudowę pod napalanie ceramiką.

korona z cyrkonii
korona z cyrkonii

materiały ścierne

 czujniki tlenu
jako próbnik sondy analizującej ilość tlenu w spalinach (gazy w kominie) ze względu na możliwość pracy w temperaturach dochodzących do 700 stopni Celsjusza.

  membrany ogniw paliwowych
Stabilizowany cyrkon ma on zdolność do absorbowania jonów tlenu, aby umożliwić swobodne przemieszczanie się poprzez strukturę krystaliczną w wysokich temperaturach.
mierniki pH

Mierzenie pH w wysokich temperaturach (na przykład w wodzie w 300°C).

Cyrkonia – synteza

Cyrkonia – tajemnice produkcji
surowa cyrkonia

fot. Larry P kelley (licencja: Public domain)
Bryła cyrkonii po wyjęciu z tygla czaszkowego.

Tlenek cyrkonu, główny składniki sześciennych cyrkonii ma niezwykle wysoką temperaturze topnienia (ok. 2300 stopnie C), konwencjonalne tygle uległy by stopieniu, więc nie mogą być używane. Został więc opracowany specjalny proces zwany tyglem czaszkowym. Technologia ta stosowana jest do dzisiaj, w prawie niezmienionej postaci. Rury miedziane wypełnione wodą otaczają tygiel, w którym jest cyrkonia i stabilizator w proszku. Cały przyrząd jest owinięty cewkami indukcyjnymi prostopadle do rur miedzianych. Stabilizator to zazwyczaj tlenek itrowym lub tlenek wapnia.

Tygiel czaszkowy

tygiel czaszkowy

Tygiel czaszkowy

Tygiel czaszkowy składający się z poziomo ułożonej cewki indukcyjnej i  pionowych rurek chłodzących.

Podgrzewana za pomocą fal o częstotliwości radiowej mieszanina topnieje (trochę jak mikrofalówka). Gdy cyrkon topnieje, pozostawia cienką powłokę (1-2 mm), która pozostaje stała, ponieważ jest on chłodzony przez wodę w miedzianych rurkach. Tworzy w ten sposób jakby własny tygiel. Po kilku godzinach gdy tlenek cyrkonu jest stopiony ciepło jest zmniejszane w sposób kontrolowany i stopniowy, w wyniku czego powstają kryształy. Następnie przeprowadzane jest długotrwałe wyżarzanie (odpuszczanie) w temperaturze 1400 ° C którego celem jest zlikwidowanie naprzężeń. Wyżarzone w kryształy, które mają zazwyczaj 5 cm długości i 2,5 cm szerokości (chociaż mogą być też uzyskiwane znacznie większe), są następnie cięte i szlifowane na kształt kamieni szlachetnych.

Proces praktycznie nie ma odpadów, ponieważ fragmenty i niewyrośnięte kryształy są ponownie używane. Na 100 kg surowca na dobę przy użyciu generatora wysokiej częstotliwości (ok. 50 tys $) otrzymuje się do 30 kilogramów kryształu.
Cyrkonia jest zwykle wewnętrznie bez skazy, ale zdarzają się niekiedy pęcherzyki gazu i częściowo lub całkowicie nieprzetworzonego tlenku cyrkonu.
Każdy producent używa wyżej opisanych procesów, ale każdy dodaje również własne dodatki, które nieco zmieniają różne aspekty sześciennych cyrkoni.
(więcej)

Producenci ciągle szukają sposobów wyróżniający ich produktu i poprawienie wyglądu cyrkonii. Jedną z takich metod jest pokrywanie cyrkonii warstwami.

 

Prawie jak diament

cyrkonia
Cyrkonia pokryta warstwą diamentu – Asha Radiant Version 6

Powlekanie cyrkonii warstwą składającą się z wielu małych kryształów amorficznych diamentów lub z diamentopodobnego węgla (DLC) sprawia, że kamień nabiera cech diamentu. Technika ta została opracowana przez BetterThanDiamond.com. Marka wprowadzona przez nich na rynek to „Asha”. Powłoka ta ma za zadanie ugasić nadmierny ogień cyrkonii, poprawić jej współczynnik załamania światła, i zbliżyć jej wygląd do diamentu. Ze względu na wysoki procent diamentu w powłoce spektroskopia Ramana sugeruje wysoką zawartość diamentu.

 

Nie wszystkie firmy obiecujące diamentowe powłoki tworzą je na prawdę. Czasem są to po prostu cyrkonie bez żadnych warstw i ulepszeń.

Mistyczna cyrkonia

mistyczna cyrkonia

Napylanie jonowe w próżni cienkiej warstwy tlenku metalu (zazwyczaj złota) powoduje efekt opali. Kamienie takie sprzedawane są jako mistyczne cyrkonie. Technika ta bywa stosowana do kwarcu i topazu, tam także dodawany jest przymiotnik „Mistyczny”. W odróżnieniu od poprzedniej metody warstwa bardzo łatwo się ściera i efekt jest niestały.

Najwięksi producenci cyrkonii:

  • Tajwan Crystal (Tajwan),
  • Ceres Corporation (Massachusetts, USA),
  • Singh Industries (New Jersey, USA),
  • Rosja
  • Produkowane są też w Szwajcarii, Austrii, Francji

Cyrkonia – informacje

Cyrkonia nie występuje naturalnie w przyrodzie, jest wytwarzana sztucznie.

Po raz pierwszy pojawiła się w handlu w 1973 r. Na dobre opanowała rynek jubilerski w 1976 r. kiedy to otrzymano ją przy wykorzystaniu metody stapiania czaszowego.

Jest bardzo popularnym kamieniem umieszczanym w biżuterii. Wiele osób uważa ją za cenny kamień, a pierścionki z cyrkoniami są często wykonywane razem z mniejszymi diamentami.

 

biżuteria z cyrkonią

Fot. Srebropib – hurtownia biżuterii
Biżuteria z cyrkonią

Przez długi czas uchodziła za najlepszą imitację diamentu, dopóki na rynku nie pojawił się syntetyczny moissanit i diament GE POL.

 

różowa cyrkonia

 

Jak odróżnić cyrkonię od diamentu.

Praktycznie niemożliwe jest dla laika odróżnienie cyrkoni od diamentu. Ale gdy leżą obok siebie, wydaje się, że cyrkonia ma wyższy połysk. Dzieje się tak, ponieważ jest ona syntetyczna, a w odróżnieniu od kamienia naturalnego nie ma inkluzji. Aby rozpoznać cyrkonię trzeba posiadać odpowiednią aparaturę.

 

kryształy cyrkonii
fot. Larry P kelley (licencja: Public domain)
Bryła cyrkonii po wyjęciu z tygla czaszkowego.