Dumortieryt – zastosowanie

Zastosowanie:

  • w przemyśle ceramicznym i materiałów ogniotrwałych,
  •  znaczenie kolekcjonerskie,
  •  wykorzystywany do wyrobu biżuterii
  • okazy gemmologiczne
  • stosowany w produkcji wysokiej jakości porcelany
  • imitacje lapis lazuli

 

Aleksandryt – Historia

1723 r. – Wasilij Nikitycz Tatiszczew  (1686 -1750) , rosyjski polityk, historyk, etnograf, pisze list  Kolegium Górniczego o konieczności budowy nowej elektrowni na rzece Iset i rozpoczęciu budowy Jekaterynburga. Sprawiło to przybycie wielu osób w te rejony i zaowocowało odkryciem Aleksandrytu.

1833 r. – Znalezienie pierwszego Aleksandrytu.
Według legendy, aleksandryt odkrył fiński mineralog , członek Petersburgskiej Akademii Nauk Nils Gustaf Nordenskiöld (1792-1866) . W rzeczywistości, pierwszy kamień został znaleziony w kopalni na Środkowym Uralu nad rzeką Tokowaja w pobliżu Jekaterynburga w 1833 roku.  Jednak  został opisany błędnie  jako szmaragd  i wysłany do Petersburga. Jego właściwości były badane przez  Leo Perovskiego Aleksiejewicza (1792-1856). Zauważył on zwiększona twardość i przebarwienia.  Stąd uznał kamień szlachetny za nowy minerał.
Inna historia odkrycia kamienia:  Górnicy pracowali samotnie w górach zbierając szmaragdy . Jeden górnik zgromadził kilka kamieni, które wyglądały jak szmaragdy i zabrał do obozu. Ale w świetle ogniska  kamienie lśniły czerwienią. Kiedy rano przyszedł i zobaczył , że kamienie były zielone ponownie, zdali sobie sprawę , że znaleźli nowy i tajemniczy skarb.
17 kwietnia 1834 –  Oficjalna prezentacja i nadanie nazwy.
Pierwotnie planowano nazwać nowy minerał  ” Diafani ” (z al – greckiego .Διαφανής  „ lśniący, jasny ” ) , jednak zdecydowano się zaprezentować kamień przed rodziną królewską podczas  16 urodzin  Alexandra (przyszły car Aleksander II ) 17 kwietnia 1834 .
1840 r. – Na Uralu w Izumrudnej Kopi znaleziono unikalne kryształy aleksandrytowe  w druzach składających się z 22 ciemnozielonych kryształów o różnych rozmiarach. Masa całej szczotki krystalicznej to 5,724 kg. Okaz mierzy 25 x 14 x 11 centymetrów. Przechowywany jest w Muzeum Mineralogicznym im. A. E. Fersmana Akademii Nauk w Moskwie.
1842 r. – Po raz pierwszy opublikowany opis minerału o nazwie aleksandryt (jako odmiana Chrysoberylu który zmienia kolor) .
1856 r. – Książę Petr Arkadiewicz Kochubei (1825 – 1892) kupuje mineralogiczną kolekcję, w tym największą szczotkę Aleksandrytową.
1884 r. – rosyjski pisarz Nikołaj Siemionowicz Leskov (1831-1895) , napisał krótką powieść  „Aleksandryt Tajemniczy  – interpretacja prawdziwej rzeczywistości „, w którym Aleksandryt odgrywa ważną rolę i jest zdefiniowany jako proroczy kamień.
1861 r. –   Eliphas Lévi Zahed, francuski pisarz i mag (1810 -1875)  opublikował drugą część swojego traktatu, La Clef des Grandes Mystères (The Key to the Great Mysteries, Klucz do Wielkich Tajemnic). W książce, odnosi się on do kamieni aleksandrytowych których „połączone dualizmem kolory z dwoistości ludzkiej krwi – żył i tętnic, które czyszczą i wzmacniają naczynia krwionośne.”
1881 r. – Po zamachu na cara Aleksandryt zaczął być w modzie, Nosiło się go w połączeniu z  2 diamentami, który zestaw jest uosobieniem Aleksandra II i jego głównych aktów – zniesienia pańszczyzny i ustanowienia nowego procesu.
1909 r. – Pierwsza zmiana koloru syntetycznego korundu jako naśladowania aleksandrytu. Zmiana koloru jak w Aleksandrcie syntetycznego szafiru jest z  niebieskawo-fioletowego do czerwono-fioletowego.
1912 r. – Aleksandryty figurują jako kamień urodzinowy  na amerykańskiej Narodowej liście jubilerów.
1916 r. – Jan Czochralski opracował metodę ciągnięcia krystalicznego do syntezy rubinów, później metoda stosowana do wzrostu aleksandrytów.
1922 r. – Alexander Eugeniewicz Fersman (1883-1945) , znany rosyjski gemmolog , informuje, że wydobyto  2000 kg aleksandrytów w porównaniu do 20.000 kg szmaragdów w Izumrudnej Kopi od 1834 roku.
1952 r.  – Zmiany na  liście kamieni  urodzinowych (Birthstones) zatwierdzona przez American National Jubilery Retail Association oraz  National Gem Society.  Aleksandryt oferowany jest jako alternatywa dla perły , a więc wiąże się z miesiącem czerwcem.
1967 r. – Największy niecięty  aleksandryt odkryty przez założyciela i przewodniczącego Amsterdamskiego związku jubilerów, Juliusza Rogera Sauera, w dzielnicy Jaqueto , Bahia (Brazylia) . Kamień pochodzi waży 122.400 karatów i znajduje się w prywatnej kolekcji Souera .
1973 r. – Creative Crystals Inc., of San Ramon, California (USA)  uzyskuje patent i rozpoczyna produkcję  syntetycznego aleksandrytu stosując metodę flux.
1977 r. –  Allied Corporation, New Jersey, (USA)  produkują aleksandryt przez  domieszkowanie chromu. Syntetyczne pręty aleksandrytowe są wytwarzane przy użyciu techniki Czochralskiego.
Koniec  lat 1940 –tych –  Określenie Aleksandrytu jako „kamienia wdowy” symbolizującego smutek i nieszczęście pochodzi z końca lat 1940 -tych, po zakończeniu II wojny światowej. Przez wojnę prawie każda rodzina rosyjski stracił kogoś, zazwyczaj męża lub syna. Kobiety nosiły aleksandryt jako kamień żałoby. Aleksandrytowa biżuteria była bardzo popularna w całym ZSRR , (choć prawie wszystkie kamienie to był  syntetyczny korund).
1987r. –  Złoża Aleksandrytów zostały odkryte w Brazylii w stanie Minas Gerais w obszarze Hematita. W ciągu zaledwie trzech miesięcy od kwietnia do czerwca 1987 r. niemal w całości zostały wyeksploatowane. Łącznie wydobyto 260.000 karatów. Późniejsze odkrycia aleksandrytów były sporadyczne.
1993 r.  –  odkryto złoża aleksandrytu w południowej Tanzanii , niedaleko granicy z Mozambikiem.
1994 r. – odkryto złoża aleksandrytu w Chattisgarh w Indiach.
2000 r. –  Znaleziono Aleksandryt o wadze ponad 500 gramów , później zwany ” Patriota „

Aleksandryt – Opis

Aleksandryt – minerał, kamień szlachetny, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu. W zależności od oświetlenia zmienia barwę: w świetle dziennym jest zielony, w sztucznym oświetleniu – czerwony (zjawisko fluorescencji spowodowane obecnością metali chromu i żelaza w kryształach aleksandrytu).

Opisując ten minerał mówi się, że „jest to szmaragd za  dnia, a rubin w nocy”.

Aleksandryt uważany jest za najszlachetniejszą odmianę chryzoberylu. Szczególnie pięknym okazom nadaje się szlif brylantowy.

Nazwany na cześć cara Aleksandra II w 1842. Został odkryty przypadkowo, w dolinie rzeki Tokowaja, w pobliżu Jekaterynburga na Uralu, podczas poszukiwania szmaragdów.

Aleksandrytowa biżuteria jest prawie zawsze produkowana tylko na zamówienie. Koszt  Aleksandrytu waha się od 5000 do 37000 dolarów za karat. Cena zależy od czystości koloru i wagi. Należy pamiętać, że naturalne aleksandryty mają bardzo mały fasetowany kamień i rzadko przekraczają 1 karat. Warto również zauważyć , że większość złotej biżuterii z aleksandrytem wykonana na przełomie XVIII i XIX wieku, została stopiona. W tym sensie każda antyczna biżuteria z aleksandrytem jest niezwykle rzadka. Koszt tych ozdób jest często określana tylko na aukcjach.  Najczęściej cięty jest aleksandryt jak  diament lub w kształcie łezki . „Kocie Oko ” jest traktowany jako kaboszon.

W Rosji  aleksandryt jest kamieniem samotności i smutku. Kobieta po śmierci bliskiej osoby nosi biżuterię z  aleksandrytem.

W Europie aleksandryt to   symbol romantyczności i zazdrości, w Indiach i na Sri Lance – symbol długowieczności i dobrobytu. Duchowieństwo nosi ten kamień, wierząc, że uspokaja duszę.

Uważano, że kolor aleksandrytu może zależeć od nastroju właściciela i jego zmiana ostrzega przed chorobą lub niebezpieczeństwa.

Astrologowie uważają, że Aleksandryt może być noszony przez Koziorożca , Byka i Strzelec.

Uleksit – Zastosowanie

Zastosowanie

•             źródło boru (przemysł chemiczny)
•             ma znaczenie naukowe
•             ceniony przez kolekcjonerów
•             czasami stosowany w jubilerstwie

biżuteria z uleksitem

Fot. srebropib.pl

Biżuteria z uleksitem

Granat – zastosowanie

Granaty są popularnymi kamieniami stosowanymi w biżuterii.

  • znajdują zastosowanie jako materiał ścierny,
  • mają znaczenie naukowe
  • należą do wysoko cenionych kamieni kolekcjonerskich
  • ładne i czyste kamienie bywają stosowane do wyrobu biżuterii i ozdób

Szmaragd – Występowanie

Prawdopodobnie największym wyrobem wykonanym z jednego kryształu jest waza o wys. 10 cm i masie 2681 ct.
Obecnie szmaragdy są również produkowane syntetycznie.

Rocznie na całym świecie wydobywa się ok. 500 kilogramów naturalnego szmaragdu.

Świat:

Są spotykane w łupkach mikowych, w zmetamorfizowanych wapieniach, pegmatytach i żyłach hydrotermalnych.
Występowanie:

  • Austria (dolina rzeki Habachtal, okolice Salsburga, Mittersill, Felbertal)
  • Australiia (Broken Hill, Aga- Kau, Emmaville, Vegesatle)
  • Brazylia – Pilao, Bahia, Minas Gerais, Gofas. Jest drugim co do wielkości producentem szmaragdów. Szmaragdy brazylijskie, w porównaniu do kolumbijskich, są przeważnie żółtawozielone.  Z Brazylii pochodzi kryształ o ponad 10 cm długości i wadze 6399 ct.
  • Egipt –  (Dżabal Zabara)  Większość szmaragdów w dawnej biżuterii mogła pochodzić ze slynnych kopalń Kleopatry w Egipcie; obecnie są one całkowicie wyeksploatowane i mają tylko znaczenie historyczne.
  • Indie (prowincja Madras, stany Pandżab (Panjab) i Rajasthan),
  • Kolumbia – (Gachala, Cosquez, Bogota, Chivor, Muzo – sławne miejsce pozyskiwania najpiękniejszych szmaragdów zwykle o zabarwieniu soczystej zieleni) . W tym kraju są najbardziej znaczące złoża szmaragdów.  W północnej części tego kraju znajdują się sztolnie pamiętające jeszcze czasy Inków.  Największy szmaragd o wartości jubilerskiej wydobyto w Kolumbii, miał masę 7025 ct. W tym rejonie bywają większe okazy, niestety spękane, największy miał masę 16 020 ct.
  • Libia (Ghadamis),
  • Madagaskar (Kianjavato),
  • Mozambik (Morrho, Melala),
  • Pakistan (góry Hindukusz),
  • RPA (rejon Transwal)
  • Zimbabwe (Filabusi, Bikita, Belinque, Mweza)
  • Zambia (Kafubu, okręg Miku Kitwe)
  • Tanzania – rejon jeziora Manjara,
  • USA – Karolina Pólnocna, Maine,
  • Rosja – Ural, Zabajkale, półwysep Kola.  Rekordowy kamień wydobyty na Uralu w Rosji ważył 1438 ct.
  • Norwegia –  (Eidsvoll) Kopalnia znajduje sie w okolicach Oslo w Norwegii przy jeziorze Miosa. W 1898 znaleziono pierwsze szmaragdy. 1899 kopalnia zaczęła działalność, niestety nie była dochodowa i po dziesięciu latach zawiesiła działalność.
    Kopalnia ma 12 korytarzy z których najdłuższy ma 80m, ogólny obszar w którym znajdowano szmaragdy ma 300m. Szmaragdy spotykane w tej lokalizacji to zwykle kamienie nieprzeźroczyste, jasne i mętne. Pomimo iż miejsce to znane jest już od wielu lat, nadal można natrafić na ładne okazy.

 

 

Polska:

występują szmaragdy nie nadające się do celów jubilerskich znajdowane są na Dolnym Śląsku w okolicach Strzelina.

Szafir – Zastosowanie

Materiał ścierny – Ze względu na dużą twardość używany bywa jako (szmergiel) do szlifowania i polerowania.

Jubilerstwo – Szafiry osadzane są w biżuterii złotej, często są też używane w pierścionkach zaręczynowych

Szkło szafirowe – szkło szafirowe wykonane jest z syntetycznego szafiru w proszku podgrzanego do temperatury ponad 2000°C. Uzyskany w ten sposób szafir tnie się z niezwykłą precyzją na drobne plasterki. Następnie poleruje się i szlifuje. Jest on do siedmiu razy bardziej odporny od stali, są odporne i są niełamliwe. Twardość ich w skali Mohsa wynosi: od 7 do 9. Powszechnie stosowane w zegarkach wyższej klasy, ekskluzywnych telefonach komórkowych, aparatach fotograficznych czy niektórych typach lamp kseonowych i innych produktach.

zegazek z szafirowym

Zegarek z szafirowym szkłem

 

 

 

Igły do gramofonów – Standard z dawnych lat (Bambino i pierwsze gramofony Unitry stosowały wkładki gramofonowe z szafirową igłą, aż do MF-100).W ostatnim czasie w użyciu znalazły się też igły diamentowe w miejsce szafirowych.

 

 

 

Lasery – Szafir domieszkowany jonami tytanu wykorzystywany jest jako ośrodek czynny nowoczesnych laserów. Laser tytanowy na szafirze (Ti:Al2O3). Pierwszy raz zaprezentowany w roku 1982 przez Moultona.

 

laser na szafirze

fot: Hankwang Licencja: GNU

Laser na krysztale szafiru

Spodumen – Słownik

Tryfan – biała, żółtobiała, żółta, zielonkawożółta, złocistobrunatna

 

Hiddenit – żółtozielona, zielona, ciemnozielona znacznie rzadsza odmiana, nazwa od nazwiska odkrywcy W.E.Hiddena [1853-1918]

spodumen

fot: Parent Géry Licencja: public domain

Hiddenit z Afganistanu

 

Kunzyt –  kuncyt, Kunzit – niebieskopurpurowa, fioletowa, fioletowoczerwoną, różową, rózóowa, – zabarwienie wywołują domieszki manganu

Wysoko ceniona odmiana jubilerska spodumenu. Znana od 1902 r. Nazwa pochodzi od amerykańskiego mineraloga G.F.Kunza, który odkrył ten minerał.
Bardzo poszukiwany i atrakcyjny kamień kolekcjonerski i jubilerski o pięknych, ciepłych barwach. Często stosowany do wyrobu biżuterii choć podatny jest na uszkodzenia mechaniczne.

kunzyt

fot: Ra’ike Licencja: GNU Free Documentation License

Kunzyt

 

Nuristanit – szary, szaroniebieski, niebieski

nursanit

fot: Parent Géry Licencja: public domain

Nuristanit

Sepiolit – zastosowanie

W czasach antycznych używany jako środek myjący w łaźniach rzymskich (Pietra sapo, Pierre de Savon Maroc).

elektrotechnika

farmacja

sepiolit sypki

 

 produkcja środków czyszczących

materiał izolacyjny , zamiennik azbestu, W ostatnich latach zaliczony razem z azbestem do szkodliwych minerałów powodujących włóknienie płuc oraz choroby rakotwórcze.

  dekoracja – do wyrobu przedmiotów dekoracyjnych i użytkowych

 

 do wyrobu biżuterii

 

korale z sepiolitu

Korale z pianki morskiej

Fajki – stosowany do wyrobu fajek.

W trakcie użytkowania fajki z pianki morskiej stopniowo zmieniają kolor na żółty, brązowawy, pomarańczowy i czerwony.

Proces produkcji fajek polega na usunięciu zewnętrznej warstwy sepiolitu, wysuszenia, podgrzewania w wosku lub stearynie, na koniec polerowana popiołem. Zaletą fajek z pianki morskiej jest pochłanianie nikotyny i filtrowanie dymu tytoniowego przez porowaty sepiolit.

 

fajka z sepiolitu

fot: Pnc net Licencja: GNU Free Documentation License
Fajka z tureckiego sepiolitu

 

 

 

Dodatki paszowe :

E 562: Sepiolit, uwodniony osad krzemianu magnezu zawierający co najmniej 60 % sepiolitu i maksymalnie 30 % montmorillonitu. Dla wszystkich gatunków zwierząt.

E 563: Glinka sepiolitowa, uwodniony krzemianu magnezu pochodzenia osadowego zawierający co najmniej 40 % sepiolitu i 25 % illitu, wolny od azbestu. Dla wszystkich gatunków zwierząt.

 

 Żwirek dla kota

żwirek dla kota z sepiolitem
Żwirek sepiolitowy dla kota

usuwanie plam z tłuszczu

Plamę należy posypać sproszkowaną pianką morską (sepiolitem) i poczekać aż naciągnie.

Sepiolit – Opis

Sepiolit (pianka morska) – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do minerałów ilastych o białym, żółtawym, szarym lub różowym kolorze. Minerał pospolity, szeroko rozpowszechniony w niektórych rejonach Ziemi. Najładniejsza pianka morska występującym prawie wyłącznie w Azji Mniejszej.

sepiolit

Fot: http://www.mineraly.sk Licencja: GNU Free Documentation License

Jest ona otrzymywana w małych kawałkach które są poddawane wstępnemu oczyszczaniu, skrobaniu, polerowaniu i suszeniu, kolejnym polerowaniu woskowaniu.
Pianka morska w bryłkach jest otrzymywana przez zlepianie okruchów i innych odpadów naturalnej pianki morskiej olejami pod wpływem ciepła.

Do wyrobu biżuterii używany dość rzadko ze względu na delikatność ale tworzy się naszyjniki i kolczyki. Oryginalne są pamiątki wykonane z pianki morskiej, fajki i drobne przedmioty. Np. Tramwaj z morskiej pianki w domu Muminków.

 

sepiolit w sklepie

Fot: Meerschaum Licencja: public domain

Wyroby z pianki morskiej na Wielkim Bazarze w Istambule, Turcja

 

Opal – Zastosowanie

Zastosowanie

  •  poszukiwany przez kolekcjonerów
  •  używany do wyrobu drogocennej biżuterii
  •  opal szlachetny należy do najcenniejszych, najdroższych kamieni szlachetnych.

Diament – zastosowanie

– W jubilerstwie do wyrobu biżuterii

– Do produkcji materiałów ściernych,
narzędzi tnących i skrawających takich jak:

  •  Koronki diamentowe na końcówki wierteł, w tym też wiertła dentystyczne
  •  Narzędzia do cięcia szkła (diamentem nacina się podziałki na najdokładniejszych przyrządach optycznych i siatki dyfrakcyjne spektrometrów).
  •  Diamentowe ostrza wykorzystywane w narzędziach chirurgicznych.diamentowy skalpel

    Diamentowy skalpel

  •  Noże diamentowe służą do wygładzania tarcz ściernych, ostrzenia przyrządów skrawających i obrabiania powierzchni z dokładnością do pół mikrometra.

diamentowa tarcza

Makroskopowe zdjęcie ostrza ze stali ulepszanej diamentami, żółte drobinki to diament

piła diamentowa

 fot. Hustvedt License: Creative commons

 

 

– Proszki i pasty ścierne

wykorzystuje się  je do szlifowania i polerowania nawet najtwardszych materiałów.
Około 80% wszystkich diamentów przemysłowych wykorzystuje się w stanie rozdrobnionym.

 

– do wyrobu filier, narzynek oraz ciągadeł drutów i włókien sztucznych.

Mają one zastosowanie w produkcji przewodów dla przemysłu elektrotechnicznego, metalowych sit i tkanin samochodowych.
ciągadło diamentowe

Ciągadło diamentowe

– do wyrobu specjalistycznych urządzeń.

Np. końcówki do twardościomierzy, w instrumentach naukowych i precyzyjnych instrumentach pomiarowych, wszędzie tam gdzie potrzebna jest najwyższa twardość.

– Jako materiał na półprzewodnik.

Odpowiednio domieszkowany diament (np. za pomocą boru) ma własności półprzewodnikowe. Układy scalone na diamencie mogą pracować w wysokich temperaturach, jednocześnie tranzystor diamentowy ma wyższe napięcie przebicia i pracuje szybciej aniżeli jego odpowiedniki krzemowe. Diamenty bezazotowe są też materiałem odprowadzającym ciepło w układach półprzewodnikowych.

– Do celów medycznych

Staroindyjska medycyna naturalna zalecała popiół z diamentów przy leczeniu trądu, suchot (gruźlicy), schizofrenii, nadmiernym chudnięciu, cukrzycy i anemii. Popiół stosowany profilaktycznie miał przedłużać życie, wzmacniać ciało, poprawiać cerę i dawać dobre samopoczucie.
Obecnie w litoterapii stosuje się diament przy gorączce mózgu, nowotworach, zaburzeniach przysadki i szyszynki, przy schorzeniach móżdżku i rdzenia przedłużonego. .

Niegdyś diament traktowany był wyłącznie jako kamień szlachetny stosowany w jubilerstwie i złotnictwie. Wbrew pozorom nie jest on najdroższy. Ustępuje doskonale wykształconemu (dwukrotnie droższemu – przy tej samej masie) birmańskiemu rubinowi o barwie „gołębiej krwi”. Jednak wartość wydobywanych na świecie diamentów (96%) przekracza wartość wszystkich innych kamieni jubilerskich razem wziętych (4%): rubinów, szmaragdów, szafirów, aleksandrytów, chryzolitów, cyrkonów.

Diamenty wykorzystywane dla celów jubilerskich to ok. 20% wydobywanych. Reszta to diamenty przemysłowe.