Rubin – Słownik

Rubin gołębiej krwi: Kamienie o głębokiej krwistej barwie, czysto czerwone, z lekkim odcieniem purpurowym lub niebieskawym

Rubin gwiaździsty: wykazujący asteryzm, powodowany igiełkowatymi wrostkami rutylu. Na kamieniu tworzy się 6 ramienna gwiazda.

Rubinowe szkło:  szkło dekoracyjne o ciemnoczerwonej, rubinowej barwie, uzyskiwane przez dodanie do masy szklanej  domieszki , miedzi lub selenu. Wynalezione w 1670 przez J. Kunckela w Poczdamie, służyło do produkcji kielichów, flakonów, butli – chronione tajemnicą. W początku XIX w. naśladowane w Czechach, produkowane także w Wenecji. Wyrabia się przez dodanie do roztopionego szkliwa chlorku złota, tlenku miedzi, lub seleninu sodowego. Szkliwo pozostaje po oziębieniu bezbarwne, dopiero po powtórnym ogrzaniu nabiera, nie tracąc przeźroczystości, pięknej czerwieni od domieszki metalu, który przechodzi w stan koloidalny.

 

 

Rubin – Korony

Rubiny w koronach

 Czarna Korona
Ceremonialne nakrycie głowy najwyższego nauczyciela buddyzmu tybetańskiego linii Karma Kagyu, Karmapy według tradycji została utkana przez dakinie z ich własnych włosów i podarowana Karmapie na znak rozpoznania jego duchowego urzeczywistnienia. W XV wieku V Karmapa Deszin otrzymał materialną koronę od cesarza Yung Lo. Wysłano posłańców do tysięcy kobiet które były czczone jako wcielone dakinie. Każdą z nich poproszono o ofiarowanie kilku swoich czarnych włosów, z których następnie spleciono czarną koronę wysadzaną drogocennymi klejnotami i uwieńczono wielkim rubinem.
Obecnie jest przechowywana w Rumteku (Sikkim), który był ostatnim domem XVI Karmapy Rangdziung Rigpi Dordże.

rubin w koronie

Chös Trag Gyamtso – H H Gyalwa Karmapa VII (1454-1506CE)

 

 

KORONA CHROBREGO
Wykonana na koronację Władysława I Łokietka i używana od XIV do XVIII wieku podczas koronacji.
Korona Chrobrego była szczerozłota, złożona z dziesięciu części spinanych za pomocą specjalnych zawiasów. Każdy segment zwieńczony był lilią heraldyczną i wysadzany drogocennymi kamieniami: rubinami, szmaragdami, szafirami i perłami. Podczas ostatniej lustracji Skarbca naliczono się 474 kamieni szlachetnych.

Korona z rubinem

Korona Chrobrego (replika)

 

 

KORONA KRÓLOWYCH
wykonana na koronację Jadwigi Kaliskiej, żony Władysława I Łokietka. Korona królowych składała się z ośmiu segmentów zwieńczonych liliami heraldycznymi, przedzielonych mniejszymi sterczynkami; całość zamykały dwa kabłąki, na których skrzyżowaniu umieszczona była kula z równoramiennym krzyżem. Lustracje Skarbca Koronnego na Wawelu z XVIII wieku wskazują, że ozdabiało ją 40 rubinów, 40 szafirów i 63 perły. Korona królowych służyła jako insygnium koronacyjne królowym Polski od XIV do XVII wieku.
Była to jedna z pięciu koron królewskich, które w 1795 roku zrabowali z Wawelu żołnierze armii pruskiej opuszczający Kraków. Do 1809 roku znajdowała się w berlińskim skarbcu Hohenzollernów. Później podobnie jak reszta polskich regaliów została rozbita i przetopiona. Z uzyskanego z niej złota w 1811 roku Prusacy wybili monety, a drogocenne klejnoty sprzedali.

 

 

korona królowych

Królowa Jadwiga Andegaweńska w koronie królowych

 

 

Cudowny Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej
obecnie posiada korony podarowane przez papieża św. Piusa X. W koronie Dzieciątka jest siedem rubinów symbolizujących doskonałość Zbawczej Ofiary Chrystusa.

 

Jasnogorski rubin

 

Korona Katarzyny I Aleksiejewny
była ozdobiona przez 2564 diamenty, perły i inne drogocenne kamienie. Największym z nich był nieregularny rubin wielkości gołębiego jaja wieńczący kabłąk korony.
W 1730 roku caryca Anna Iwanowna zamówiła u G. W. Dunkela nową koronę cesarską. Aby zaoszczędzić na kamieniach szlachetnych nakazała wymontować je z korony Katarzyny I.

 

anna iwanowna w koronie z rubinem

Caryca Anna Iwanowna

 

 

korona z rubinem

Korona Anny Iwanowny, użyta do koronacji
przez Mikołaja I

Rubin – Sławne

Słynne rubiny

Rubiny dużych rozmiarów i jednocześnie wysokiej jakości są niezwykle rzadkie – te o których czyta się w starożytnej literaturze okazywały się być czerwonymi spinelami, jak uznawane do 1851 roku za rubiny spinele:
– „Rubin Timura” znajdujący się w łańcuchu królów Anglii.
– „Rubin Czarnego Księcia” o wadze 170 kt.

 

Rubin Rajaratna

Jednym z większych rubinów świata jest Rubin Rajaratna, który waży 2,475 karaty (495 g). Jest to rubin gwiaździsty. W sanskrycie „Rajaratna ” oznacza Króla Biżuterii.

 

Rubin Neelanjani

Rubin o wadze 1,370 cr (274 g)

Oba należą do G. Vidyaraj z Bangalore w Indiach czternasty potomek cesarza Vijayanagaru. Leżą on w pudle z czterema innymi klejnotami. Od setek lat pudło zostaje przekazywane w rodzinie, a każdy nowy właściciel musi przyrzec, że nigdy go nie otworzy dopóki trwa Imperium Vijayanagarów. Jednak G. Vidyaraj otworzył pudło pewnego dnia by włożyć do niego 4 klejnoty.

 

 

Książę Birmy

 książę Birmy

Książę Birmy

Jest to nie obrabiany kamień o wadze 190 g. To jeden z największych rubinów na świecie i jest wart 3,2 mln euro.
Znaleziony został w Dattaw-Mine,Mogok, Myanmar, w 1996 roku.

Te jedyne w swoim rodzaju rubiny o barwie Gołębiej Krwi pochodzą tylko z tego miejsca.

Był on obiektem spektakularnej kradzieży w sierpniu 2008 roku. Niemiecki kupiec kamieni uderzył w przejeżdżający samochód aktówką z kamieniem. Kupiec trafił do szpitala, złodzieje uciekli. Kamień został odnaleziony przez austriacką policję podczas operacji przeciwko międzynarodowemu gangowi złodziei klejnotów.

 

Rosser Reeves
Sri Lanka 138.7ct

Rubin gwiaździsty znajdujący się w kolekcji Smithsonian. Nazwany na cześć Mr Rosser Reeves który kupił go podobo na licytacji w Istambule w 1950 roku. Kamień został podarowany w 1965 r. Smithsonian Insitut. W 1966 ubezpieczono go na sumę 150,000 dolarów.

 

rosser

Rosser Reeves

Kitaa
Fiskenaesset, 302 ct

W Kanadyjskim Vancouver, w firmie True North Gems Inc. obrobiono klejnot z Fiskenaesset z Grenlandi o wadze 440 karatów. Rubin znaleziony w 2005 rzeźbiony był przez Tomasza McPhee. W wyniku jego pracy powstał 302 karatowy rubin pełen magicznych wzorów inspirowanych legendami oceanicznymi. Jego wartość szacuje się na $450,000. Z powodu twardości rubinu, która jest niższa tylko od diamentu, stworzenie tej rzeżby było bardzo trudne. Zajęło to McPhee ponad 10 miesięcy. Na początku szacowano wielkość rubinu na 200 karatów, lecz podczas usuwania otaczającej skały okazało się, że pozostało 440 karatów. Rubin Kitaa jest rzeźbą, która inspirowana jest epicznymi Grenlandzkimi sagami, stanowi wyraz dumy z Norweskiego dziedzictwa: tubylczej tradycji ludu Inuit.

rubin1

Minerał przed obróbką

rubin2

Kiaa w pełnej krasie

 

Rubin Długiej Gwiazdy (Long Star Ruby, Delong Star)
Burma 100.3ct

Martin Ehrmann sprzedał ten klejnot w 1937 roku Edith Haggin za cenę $21,400 która to podarowała kamień muzeum. Aktualnie w kolekcji Muzeum Historii Nauk Przyrodniczych w Nowym Jorku. Rubin został skradziony 29 października 1964 r. przez Jacka Rolanda Murphego (Murph the Surf) razem z 22 innymi kamieniami. Później odkupiony za $25,000 wrócił do muzeum.

 

rubin long star
Rubin Długiej Gwiazdy

 

The Midnight Star
Sri Lanka 116.75ct

Należy do kolekcji Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku

 

Wieczorna gwiazda - rubin
Midnight Star

Rubin – Zastosowanie

Łożyska zegarowe – W XVIII w. John Harrison użył rubinów do produkcji łożysk zegarkowych. Pozwoliło to w znaczący sposób zwiększyć dokładność, która istotna zwłaszcza była na statkach do pomiarów położenia. Rubiny dalej wykorzystuje się w mechanice precyzyjnej, elektronice i automatyce oraz w narzędziach ogniotrwałych. Lecz w czasach obecnych są to kamienie syntetyczne.

 

rubin w zegarku

Autor: Yatobi License: GNU Free Documentation License

 Rubin w starym zegarku ręcznym.

 

 Laser rubinowy  – Syntetyczny kryształ rubinu był użyty do pierwszego lasera.
Jest z tym związana pewna anegdota:
Kiedy w 1964 r. Amerykanin Charles Townes otrzymał Nagrodę Nobla z fizyki za skonstruowanie lasera rubinowego, ofiarował żonie na pamiątkę kosztowny rubin. Gdy potem w roku 1981 laureatem nagrody został Nicolaas Bloembergen, odkrywca masera trójpoziomowego, jego żona upomniała się o odpowiedni klejnot, powołując się na przykład Townesa.
– Moja droga, jeśli tak bardzo chcesz, to jestem skłonny pójść w ślady Townesa. Muszę cię jednak ostrzec, że mój laser pracuje na cyjanku – odparł Bloembergen.

 

rubinowy laser

Autor: Zaereth, licencja: public domain

Głowica lasera rubinowego

 

Rubin – Właściwości

Rubiny, tak jak szafiry, należą do grupy korundu (Al2 03). Korund to prosty tlenek glinu tworzący w warunkach naturalnych szereg tlenków złożonych. Jego przezroczyste odmiany są kamieniami jubilerskimi cenionymi niemal tak wysoko jak diament.

Skład: Al – 53,2%; O- 46,8%; Nasycenie barwy rubinu zależy od domieszek: czerwoną barwę wywołuje tlenek chromu, purpurową – wanad, brunatnoczerwona – żelazo.

Układ krystalograficzny: trygonalny. Tworzy kryształy o pokroju piramidalnym, słupkowym, tabliczkowym. Charakterystyczne są beczółkowate kształty.

Twardość: 9

Gęstość: 3,5 do 4,1 g/cm3

Rysa: biała

Barwa: najrozmaitsze odcienie czerwieni – od różowawego po purpurowy lub brązowawoczerwony o różnym stopniu nasycenia; niekiedy wielobarwny. Najbardziej poszukiwane są kryształy o barwie czerwonej z delikatnym niebieskim odcieniem (tzw. „czerwień krwi gołębiej”
Rozmieszczenie barw często jest nierównomierne; wykazuje niekiedy charakterystyczną strefowość.

 

kolor rubinów
Połysk: nieobrobione mają matowy lub tłusty połysk, dopiero po oszlifowaniu nabierają charakterystycznego, diamentowego połysku.

Łupliwość: brak, lecz moze występować tzw. podzielność zwiazana z osłabieniem spojności w pewnym kierunku. Kruchy.

Przełam: nierowny, muszlowy lub zadziorowy;

Współczynniki załamania: 1,75-1,77

Widma adsorbcyjne: Pasma adsorpcji wg. G.F.H.Smitha: 468,5; 475; 476,5; 520; 595; 692,8; 694,2 nm

Dyspersja: 0,018

Pleochroizm: silny, zmienny; obserwowane barwy: purpurowoczerwona- pomarańczowoczerwona.

Luminescencja: wyraźna, nadaje rubinom szczególnego kolorytu, podwyższając ich walory estetyczne. Znane są okazy wykazujące flourescencję o barwie jasnożółtej i kremowożółtej.

temperatura topienia: 2000-20500 C
nie rozkłada się w kwasie ani stopie sody, jedynie w pirosiarczanie potasu.

Inkluzje: liczne, ich rodzaj wskazuje na pochodzenie kamieni: np. dla rubinów birmańskich charakterystyczne są krótkie igiełki rutylu; dla tajlandzkich – brak rutylu; pakistańskie zwykle zawierają kryształy flogopitu, chlorytu, monacytu, spinelu, rutylu, magnetytu i pirytu. Wrostki rutylu wywołują zjawisko asteryzmu – rubin gwiaździsty oraz efekt kociego oka.

Rubin – Występowanie

 

Rubiny, podobnie jak inne odmiany korundu, występują w skałach magmowych i metamorficznych lub we wtórnych zlożach aluwialnych. Jako składnik bogatych w glin skałach metamorficznych, także jako minerał kontaktowy w marmurach dolomitowych i kalcytowych.

 

Świat:

Birma (Mandalay,Mogok): Najwspanialsze i najbardziej cenione rubiny wydobywane z wapieni, piasków i żwirów. Kamienie o głębokiej krwistej barwie, czysto czerwone, z lekkim odcieniem purpurowym lub niebieskawym (tzw. czerwień gołębiej krwi).
Najwięcej rubinów z tej lokalizacji było w sprzedaży przed rokiem 1960. Były one dużo bardziej cenione od rubinów Tajlandzkich ze względu naczystszy czerwony kolor. Jednak produkcja w Birmie została prawie zaprzestana po przejęciu władzy przez socjalistów w 1962, i dziś birmańskie rubiny praktycznie nie są wydobywane. Tajlandzkie rubiny są dziś popularniejsze ze względu na dostępność. Błyszczący Birmański rubin jest trudny do kupienia, a jego ceny poszły straszliwie w górę.

Tajlandia (Chanthaburi, Battambang): Aktualnie główny dostawca rubinów. Kamienie brązowawoczerwone z odcieniem brunatnym

 

Występowanie rubinów

Mapa gór Tajlandzkich w których znajdowane są rubiny

Tanzania (Longido, Morogoro): najczęściej nieprzezroczyste, rzadko nadają się do zastosowania w jubilerstwie

Inne: Sri Lanka – (Ratnapura, Rakwana), Pakistan (Kaszmir, Hunza Valley), Afganistan (Jagdalak) Indie, Cejlon, Syjam, Rosja (Ural), USA(Montana, Karolina Północna), Australia (Queensland), Kenia, Norwegia, Nepal (Chumar i Ruyil), Wietnam (Luc Yen)

Polska:

w przeszłości, piaski złotonośne Dolnego Śląska w okolicy Złotoryi, pegmatyty k.Karpacza i w gnejsach izerskich.

 

Rubin – Historia

Słowo rubin pochodzi z łaciny – od słowa rubens czyli czerwony. Stare nazwy to antraks lub karbunkuł.
Przez swoją barwę rubin kojarzony jest z krwią i życiem. Nazywano go „królem klejnotów”
„matką klejnotów” czy „kwiatem wśród kamieni” . Wschodnia mitologia mówi o rubinie jako o kropli krwi z serca Matki Ziemi.
Częste zjawisko w rubinach to pojawiająca się gwiazda. Na Wschodzie uważa się, że powstaje ona za sprawą trzech dobrych duchów: Wiary, Nadzieji i Przeznaczenia, uwięzionych w kamieniu za wykroczenia.
Birminska legenda z kolei mówi o smoczycy o imieniu Naga, która zniosła trzy jaja.
Z pierwszego wykluł się Pyusawti – król Birmy, z drugiego Cesarz Chin, a z trzeciego wszystkie rubiny na świecie.

Talizmany z rubinami oprawionymi w żelazo, z wizerunkiem boga Marsa i węża, nosili rzymscy wojownicy. wieżąc, że doda im siły witalnej do walki. Na dalekim wschodzie rubin zdobił ubiór, uprząż, a także broń. Był on symbolem życia, ruchu i energii. Lecz rubin szczególnie upodobali sobie możni tego świata. Kleopatra nakazała wysadzić rubinem ściany swych komnat a Car Iwan Groźny mawiał o rubinach że „ uzdrawiają serce
i mózg, dodają siły i pamięci człowiekowi”. Korony i diademy bardzo często ozdobione były rubinami.

W Średniowieczu Krzyżowcy jadąc do Ziemi Świętej nosili rubiny w pierścieniach, bowiem wierzyli, że zapobiegają krwotokom i chronią przed ranami i truciznami. Kamień ten był szczególnie polecany młodym małżonkom aby chronić ich od zdrady. Barwa rubinu symbolizowała też namiętność i miłość.
Wierzono również, że rubin jest kamieniem przyjaźni i posiada moc przepowiadania losu -jeżeli kamień ciemnieje. należy spodziewać się odmiany losu. Rubinów zdecydowanie nie należy pożyczać innym – „bo źle czyni ten, kto zrzeka się przyjaciela”

 

 

 

XVIII w. – John Harrison użył rubinów do produkcji łożysk zegarkowych

 

zegarek

Marine chronometer No.3, Astronomer Royal, G.B. Airey, 1840

 

 

1828r. – Francuz Gaudin otrzymał małe kulki stopionego rubinu, ale otrzymane masy były mętne.

 

1880r. – otrzymano rubin możliwy do oszlifowania i nazwano go „rubis reconstitue”. Otrzymano go, stapiając opiłki rubinowe z pewną substancją topliwą zawierającą ołów. W stopionej szklistej masie można było rozróżnić pod mikroskopem kryształki rubinu i nawet pęcherzyki powietrza. Waga kawałka tego preparatu nie przewyższała 1 karatu.

 

1837r. – Gaudin otrzymał pierwszy syntetyczny rubin przez zgrzewanie w wysokiej temperaturze ałunu potasu z odrobiną chromu jako pigmentu.

 

1877r. – Francuz Fremy otrzymał czerwony syntetyczny rubin po dodaniu soli chromowej do zsyntetyzowanego białego leukoszafiru.

 

1902 r. – Francuz August Verneuil otrzymał po raz pierwszy syntetyczny kryształ rubinu metodą Verneuila. Zastosowali następującą metodę: świeżo strącony czysty tlenek glinowy z małą domieszką węglanu potasowego i fluorku wapniowego stapiali z 2% dwuchromianu potasu przy 1500° C. Używany był do tej pracy porowaty tygiel kaolinowy. by ułatwić dopływ powietrza, co uważano za warunek konieczny. Materiały surowe były badane skrupulatnie co do zawartości zanieczyszczeń, które mogłyby zniweczyć całą pracę. Wpływ na wyniki miała nawet wielkość tygla: z większych tygli otrzymano większe kryształy. Wszelkie własności tego sztucznego rubinu odpowiadały prawie w zupełności rubinowi prawdziwemu, a więc: forma krystaliczna, przezroczystość, zabarwienie. Jedna tylko była wada — kryształy były za małe, a szczególnie za cienkie do szlifowania: szerokość tafelek wynosiła zaledwie kilka milimetrów. To był tak zwany rubin sztuczny—„rubis scientifique”.

 

sztuczne rubiny

 

Rys. „Synthesis of Precious Stones” by I.H. Levin, first published in May 24, 1912.

 

syntetyczn rubin

Syntetyczny rubin

Autor: Aramgutang License: public domain

 

 

 

 

1947r. – udało się wyhodować syntetyczne rubiny gwiaździste dzięki dodatkowi substancji rutylowej do topionej masy substancji.

 

1960r. – W Polsckiej Hucie Aluminium w Skawinie otrzymano pierwsze gruszki korundowe, w 1964r. zorganizowano szlifiernię syntetycznych korundów (A. Załubka), która dostarczyła na rynek około 12 tys. sztuk rubinów.

synteryczne rubiny

fot. Geologicharka licencja: Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0

 

 

1964 r. – Amerykanin Charles Townes otrzymał Nagrodę Nobla z fizyki za skonstruowanie lasera rubinowego.

Rubin – Opis

 

Rubin

Photo is copyright free for non-commercial educational uses.
Just credit photo to R.Weller/Cochise College. http://skywalker.cochise.edu/wellerr/mingem/gemtp/ruby/rubyL.htm

 

” Cena mądrości jest ponad rubinami” – rubiny były i są cenione bardzo wysoko. Birmańczycy wierzyli, że kamienie szlachetne dojrzewają tak jak owoce. Im czerwieńszy był rubin, tym dojrzalszy. Rubin ze skazą był uważany za kamień przejrzały.

Slowo rubin pochodzi od greckiego ruber-czerwony. Rubin jest odmiana korundu z domieszką chromu której zawdzięcza swa wspaniała czerwona barwę. Rubiny najwyższej jakości pochodzą z okręgu Mogok w Birmie.
Rubin gwiaździsty

Photo is copyright free for non-commercial educational uses.
Just credit photo to R.Weller/Cochise College. http://skywalker.cochise.edu/wellerr/mingem/gemtp/ruby/rubyL.htm