Jaspis – słownik

Odmiany:
 basanit – drobnoziarnisty, czarny. Stosowany przez jubilerów do próby rysy;
jaspis agatowy – żółto, brązowo lub zielono nakrapiany, zrośnięty z agatem;
  jaspis egipski – (kwarc niklowy) silnie żółty i czerwony
  jaspis pejzażowy – brązowy, przypominający pejzaż rysunek wywołany tlenkiem żelaza
 jaspis pasiasty – struktura warstwowa z szerszymi lub węższymi pasami
jaspis z Nunkirchen – białoszarawy, znaleziony w Nadrenii. Barwiony błękitem berlińskim, jako „niemiecki lapis” – imituje lapis lazuli
mookait – z różowymi lub jasnoczerwonymi chmurkami. Znaleziony w Australii
rogowiec – bardzo drobnoziarnisty, szary, brązowoczerwony, rzadziej zielony lub czarny
 silex – żółto i brązowoczerwono plamisty lub pasiasty
unakit – zielono różowa odmiana zbudowana z kwarcu i chalcedonu

Jaspis – zastosowanie

Zastosowanie

  • Materiał jubilerski
  • materiał dekoracyjny, do wyrobu przedmiotów użytkowych i artystycznych
  • atrakcyjne jego odmiany są poszukiwane przez kolekcjonerów
  •  używany jako kamień okładzinowy

Jaspis – występowanie

Zazwyczaj w skałach osadowych w postaci drobnych wkładek; jako wypełnienie szczelin lub żył oraz w postaci buł. Często występuje w formie otoczaków w osadach aluwialnych i lodowcowych. Jest szeroko rozpowszechniony, czasami tworzy duże wystąpienia o charakterze złożowym. Często występuje w złożach rud żelaza.

Miejsca występowania:

 Świat:

  • Ukraina, w Krzywym Rogu
  • Meksyk,
  • USA,
  • Rosja – Ural i Syberia, Kaukaz
  • Chiny
  • Indie
  • Egipt

 Polska:

  • Niedźwiedzia Góra, k. Krzeszowic.
  •  okolice Kamiennej Góry
  • góra Chełmiec koło Wałbrzycha

Jaspis – historia

V w. p.n.e –   Zielony Jaspis  był używany do wiertarek w osadzie Mehrgarh  w dzisiejszym Beludżystanie w Pakistanie.

ok. 950 p.n.e. –  Pektorał, którego używał Arcykapłan w Świątyni Jerozolimskiej, był ozdobiony dwunastoma szlachetnymi kamieniami. Każdy kamień symbolizował jedno z dwunastu pokoleń Izraela. Jaspis symbolizował pokolenie Judy, z którego wywodzi się Jezus. Św. Jan w Apokalipsie użył jaspisu, jako symbolu Chrystusa-Boga w Ap 4,3; Ap 21,18-19.

 I w. – Pliniusz twierdził, że zielony jaspis czyni niewidzialnym, gdy noszony jest wraz z zielem heliotropu.

IV w. – Josephus von Scythopolis twierdził, że małżonkowie ofiarowują sobie jaspis, ponieważ chroni on przed cudzołóstwem

 XIII w . – Albert Wielki, teolog, filozof określał jaspis jako kamień o czarodziejskiej sile, mający gwarantować pozycję w społeczeństwie oraz pewność.

 

 

 

1800 p.n.e. –   Na minojskiej Krecie rzeźbiony jaspis był używany do produkcji uszczelek. Takie znaleziono w odkryciach  archeologicznych w Pałacu Knossos .

Jaspis – właściwości

Wzór chemiczny: Wzór chemiczny: SiO2
Twardość w skali Mohsa: 6,5 -7
Układ krystalograficzny: trygonalny
Przełam: haczykowaty, muszlowy
Łupliwość: brak
Gęstość: 2,58 -2,91 g/cm3
kolor: najczęściej brązowy, żółty, czerwony lub zielony, lecz możliwe wszystkie barwy, może też być pasiasty lub plamisty
Rysa: biała, żółta, brązowa, czerwona

 

Jaspis – opis

Jaspis (nazwa pochodzi od greckiego słowa iaspis – cętkowany kamień) — skała osadowa, zbita, drobnoziarnista, zbudowana z chalcedonu i kwarcu – występują one w zmiennych proporcjach. Zawiera różne minerały spełniające rolę domieszek są to: hematyt, goethyt, magnetyt, mangan, chloryty, aktynolit, epidot, zoisyt. Związki żelaza nadają jaspisom barwę brązową, żółtą, czerwoną lub zieloną.

Może zawierać szczątki organiczne (okrzemek, promienic, gąbek ze względu na dużą twardość jest stosowany do wyrobu sprzętu laboratoryjnego, przedmiotów ozdobnych i dekoracyjnych; w starożytności zaliczany do najcenniejszych kamieni szlachetnych.