Alabaster – Zastosowanie

    • Doskonały surowiec rzeźbiarski.

alabaster - pracownia rzeźbiarskaFot. Zyance, licencja: Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic
Pracownia rzeźbiarza alabastru

  • Służy do wyrobu m.in. waz, pucharów, puzder, tacek, świeczników, popielnic, abażurów lamp, stiuków i rzeźb.
  • Używany jako dekoracyjny kamień okładzinowy – alabaster kalcytowy zastępował marmur do wykładania posadzek. Posadzki alabastrowe mają żywsze kolory i bardziej błyszczą, ale są mniej odporne mechanicznie od marmurowych.

Alabaster – Właściwości

Typy Alabastru

Alabaster kalcytowy

Znany też jako orientalny alabaster. Jest to ten alabaster którego używano od czasów starożytnych Egipcjan i opisów w Biblii.
To półprzezroczysta, delikatnie pożyłkowana i gładko wyszlifowana forma kalcytu. Alabaster  kalcytowy występuje albo jako depozyt stalagmitowy, na  podłogach i ścianach jaskiń wapiennych, lub jako rodzaj trawertynu, tworzony ze źródeł wapiennych. Jego układanie się w warstwy powoduje wygląd jakby marmuru.

Alabaster gipsowy

Kiedy pojęcie „alabaster” jest używane bez oznaczenia, to współcześnie oznacza drobnoziarniste gipsy. Drobnoziarnista odmiana gipsu, stopiona i szybko schłodzona, zbita, półprzeźroczysta, biała lub nieco zabarwiona (na żółtawo, zielonkawo, różowawo itp.).

Pomimo ich podobieństwa zewnętrznego oba rodzaje alabastru, gipsowy i kalcytowy, można bardzo łatwo rozróżnić po ich twardości. Alabaster gipsowy można bez trudu porysować paznokciem. Alabaster kalcytowy jest znacznie trudniejszy do porysowania – można tego dokonać dopiero z użyciem ostrego noża z dobrej jakościowo stali.

Oba alabastry można też rozróżnić przy pomocy testu chemicznego: kalcytowy rozpuszcza się w kwasie solnym, a gipsowy nie.

Alabaster – Historia

Nazwa alabaster pochodzi od greckiego wyrazu alabastros / alabastrites.
Nazwa  najprawdopodobniej pochodzi od egipskiego miasta Alabastron, położonego na wschód od Teb, w którego pobliżu wydobywano jedną z odmian tego materiału, tzw. alabaster kalcytowy.

Nazwa alabastron stosowana była również dla określenia flakonika na wonności, wykonywanego w starożytnym Egipcie i Grecji początkowo z alabastru, potem także z gliny lub brązu.

Alabaster jest popularny bo jest miękki i łatwy do obróbki. Stąd tworzenie dekoracyjnych przedmiotów z alabastru sięga wczesnych cywilizacji.

 

3500-3000 r. p.n.e. – Najstarszy wyrób z alabastru: Trójnogi wazon z reliefem,  znajduje się w British Museum.

3000 r.p.n.e. – Drobne alabastrowe popiersia z Sumeru , znajdują się w Luwrze.

1356 r. p.n.e. – Ozdobna alabastrowa lampa oliwna ze zdobieniami  w postaci trzech kwiatów lotosu. Pochodzi z grobowca Tutenchamona.
alabastrowa waza
fot.
Frank Rytell, Licencja: Creative Commons Attribution 2.0 Generic

Alabastrowa waza z grobowca Tutenchamona

1304 r.p.n.e. – Egipski Sarkofag Seti I wykonany z alabastru.

I w.n.e – Pliniusz w Historii naturalnej wymienia wśród skał alabaster.
alabaster inskrypcje
Fot.
Jastrow, Licencja: public domain
Inskrypcja na alabastrowej stelli. I wiek.

II w.n.e – Ptolemeusz  w dziele Geografia (stgr. Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις, Geographike Hyphegesis) opisuje miejsca wydobycia alabastru.

VI – XII w. –  klasztory w krajach basenu Morza Śródziemnego, w Grecji, Francji, Włoszech i Hiszpanii, używają cienkie płyt z alabastru jako szyb ze względu na jego przezroczystość.

 

alabastrowe oknaFot: Tobias, Licencja: GNU Free Documentation License
Alabastrowe okna w katedrze w Valencji (Hiszpania).

XVI i XVII w. –   szczyt popularności alabastru w rzeźbiarstwie. Był on na masową skalę wykorzystywany w warsztatach Niderlandów i innych krajach.

1550 r.  – Epitafium Michaela Loitza reliefy, ok. 1560; w kościół Mariacki w Gdańsku. Jedno z  najznamienitszych  dzieł  z południowych Niderlandów.

2002 r. – Duże arkusze alabastru zastosowano w katedrze Matki Bożej Anielskiej, w Los Angeles. Katedra zawiera specjalne chłodzenie aby chronić szyby przed przegrzaniem.

 

 

 

Alabaster – zastosowanie

  • Alabaster stanowi przede wszystkim doskonały surowiec rzeźbiarski.
  • Służy do wyrobu m.in. waz, pucharów, puzder, tacek, świeczników, popielnic, abażurów lamp, stiuków i rzeźb.
  • Był także używany jako dekoracyjny kamień okładzinowy – alabaster kalcytowy zastępował marmur do wykładania posadzek. Posadzki alabastrowe mają żywsze kolory i bardziej błyszczą, ale są mniej odporne mechanicznie od marmurowych.
  • W starożytnej Mezopotamii i Egipcie stosowany był (sproszkowany) jako baza kosmetyków mających zapewnić skórze gładkość i rozjaśnić ją.

Alabaster – opis

Alabaster to zbity, dobrze prześwitujący, biały lub nieco zabarwiony (np. na żółtawo, zielonkawo, różowawo) minerał, będący drobnoziarnistą odmianą gipsu.

Jest to też nazwa dwóch, zewnętrznie bardzo podobnych, materiałów zdobniczych opartych na dwóch różnych minerałach – gipsie i kalcycie. Już od czasów starożytnych alabaster był wysoko ceniony jako kamień ozdobny i dekoracyjny. Nazwa pochodzi od egipskiego miasta Alabastros.