Biksbit – Występowanie

Biksbit, czerwony beryl, występuje w krzemionkowych skałach wulkanicznych. Biksbit
krystalizuje w warunkach niskiego ciśnienia i wysokiej temperatury wzdłuż pęknięć i ubytków skał  w porowatych obszarach blisko magmy.
Współwystępuje z hematytem, topazem, spessartynem, granatem,ortoklazem
Spotykany jest też w Meksyku.

Jest znany przede wszystkim z pustek law ryolitowych w Violet Claim w Górach Thomas w stanie Utah w USA ale występuje też w kilku innych miejscowościach w zachodniej części Stanów Zjednoczonych i w jednym miejscu w Meksyku.

Świat:

  • Thomas Range, Utah, USA
  • Wah Wah Mountains,  Utah, USA
  • Round Mountain,  Nowy Meksyk

Biksbit – właściwości

Wpływ jonów manganu powoduje intensywne, różowoczerwone zabarwienie tzw. czerwień agrestowa, kryształy mogą osiągać długość do 5 cm,  są to kamienie słabo przezroczyste,  kryształy są najczęściej silnie spękane, co powoduje, że jest rzadko stosowany do wyrobu biżuterii.

Skład chemiczny:     Be3(AlMn)2Si6O18, Be3Al2Si6O18 + Mn
Zawartość pierwiastków: Al 10,04 %, Be 5,03 %, O 53,58 %, Si 31,35 %,
Twardość w skali Mohsa:     7,5–8
Pokrój kryształu:     sześciokątny, pryzmatyczny
Gęstość minerału:     2,65–2,75 g/cm³
Barwa:     różowoczerwona, pomarańczowoczerwona, czerwona do fioletowego
Rysa:     biała
Połysk:     szklisty
Przełam: muszlowy
Współczynnik załamania:     1,567 – 1,572
Dwójłomność:     Δ=0,004-0,007
Pleochroizm: fioletowo-czerwony / pomarańczowo-czerwony

Biksbit – historia

1904 r. – odkrycie minerału w Maynard w stanie Utah, w USA przez Maynarda Bixby, w  złożach manganu.

1912 r. – opisanie przez niemieckiego mineraloga Alfred Epplera, pod nazwą „bixbite” na cześć Maynarda Bixby (1853-1935), amerykańskiego  mineraloga

1958 r. –  odkrycie w górach Wah Wah, Utah, USA,  czerwonych kryształów Biksbitu jubilerskiej jakości.  Odkrycia dokonał Lamar Hodges który poszukiwał uranu w tym czasie. Rodzina Hodgesa wykupiłą  teran i założyła kopalnię   znaną  jako „Ruby Violet claims”.

1967 r.  – Hodges sprzedaje prawa do kopalni rodzinie Harris za 8000 dolarów. Wydobycie powiększa się aż do maksymalnej produkcji około 2000 ton rudy rocznie na początku lat 1990-tych.

1971 r.  – Czerwone kryształy zidentyfikowano po raz pierwszy jako Bixbit  przez GIA.

Hibonit – występowanie

Hibonit tworzy się w skałąch metamorficznych w  gnejsie, wapieniu .Można też znaleść go w  meteorytach.

Na całym świecie na chwilę obecną znaleziono go ww 23 lokalizacjach.

Występowanie:

 Tanezrouft w  algierskiej Saharrze
Charleroi w Belgii
w Xingtai w Chinach
na izraelskiej pustyni Negew
w miejscu upadku meteorytu w Kazachstanie
na Tagish Lake w Kanadzie
na Madagaskarze
w prowincji Chihuahua w Meksyku
w ” Sove Mine ” w norweskiej prowincji Telemark
w regionach Dalekiego Wschodu i Syberii Zachodniej , Rosji
w miejscu upadku meteorytu na Ukrainie
Kentucky i Utah w Stanach Zjednoczonych
Południowej Jemenie

Hibonit – właściwości

Wzór chemiczny:

(Ca,Ce)(Mg,Fe2+)Al10(Ti4+,Al)O19

Struktura krystaliczna:    Hexagonal
Kolor:     ciemnobrązowy do czarnego, czerwono brązowy, błękitny w meteorytach
Twardość:      7½-8
Połysk: szklisty
Przeźroczystość: Przeźroczysty, półprzeźroczysty
Ciężar właściwy:  3,84
Współczynnik załamania nω = 1,807 ( 2 ) , nε = 1,79 ( 1 )


Hibonit – historia

1956 r. –  odkrycie minerału na Madagaskarze przez Paula Hibona. Kamień znaleziony został w  regionie Anosy (Fort Dauphin) w prowincji Toliara na Madagaskarze i opisany przez Curiena, Guillemina, Orcela i Sternberga. Został nazwany na cześć jego odkrywcy Pawła Hibona.

Hibonit – opis

Czarno-brązowy minerał o twardości 7,5-8,0 i heksagonalnej strukturze krystalicznej.
Rzadki,  znajduje się go w wysokiej jakości skałach metamorficznych na Madagaskarze.
Znaleziono go też w niektórych rodzajach meteorytów.

Painit – Występowanie

Przez wiele lat wiadomo było jedynie o trzech potwierdzonych wystąpieniach kryształu. Przed rokiem 2005 potwierdzono około 25 odkryć tego minerału. Wielu znalezisk dokonano w Mjanmie w Birmie.

Wzmożona eksploracja regionu Mogok w Mjanmie doprowadziła do odnalezienia wielu tysięcy nowych próbek painitu. Wiele odnalezionych próbek painitu jest ciemnych, nieprzezroczystych oraz niekompletnych. Odnaleziono niewielką liczbę przezroczystych próbek, z czego część została wykorzystana jako kamienie jubilerskie.

 

 

Painit- Zastosowanie

Painit jest bardzo rzadki, stąd nie ma innych zastosowań niż kolekcjonerskie, jubilerskie.
Odnaleziono niewielką liczbę przezroczystych próbek, z czego część została wykorzystana jako kamienie jubilerskie.

Pewna niewielka liczba minerałów pozostaje w prywatnych rękach. Reszta odnalezionych próbek painitu została podzielona pomiędzy Muzeum Historii Naturalnej w Londynie, Gemological Institute of America, California Institute of Technology oraz GRS Gem Research Laboratory w Lucernie.

Painit – Właściwości

Minerał ten zbudowany jest z wapnia, cyrkonu, boru, glinu oraz tlenu (CaZrAl9O15(BO3)). Painit zawiera także śladowe ilości chromu i wanadu. Painit ma pomarańczowo-czerwoną  barwę przypominającą topaz.

Skład chemiczny:     CaZrAl9O15(BO3)
Twardość w skali Mohsa:     8
Pokrój kryształu:     Podłużny kryształ
Układ krystalograficzny:     Heksagonalny 6/m
Gęstość: 4,01 g/cm³
Barwa:     czerwona, brązowa, pomarańczowo-czerwona


Rysa:     Biała
Połysk:     Szklisty
Współczynnik załamania:     no = 1,8159, ne = 1,7875
Szczególne własności:     Nieradioaktywny, nierozpuszczalny w kwasach
Klasyfikacja Strunza:     06.AB.85

 

Painit – opis

Painit – bardzo rzadko występujący minerał z gromady VI-6 boranów. Po raz pierwszy odnaleziony został w Mjanmie przez brytyjskiego mineraloga oraz handlarza klejnotami Arthura C.D. Paina w latach 50. XX wieku Po potwierdzeniu znaleziska jako nowego rodzaju minerału nadano mu nazwę po jego odkrywcy.

Kryształ painitu (rozmiar: 0,9 × 0,8 × 0,7 cm

 

 

Onyks – falsyfikaty

Od czasów starożytnego Egiptu onyks przetwarzano, aby podkreślić jego barwę. Większość onyksów dawniej wytwarzano poprzez zanurzenie i gotowanie chalcedonu w roztworze cukru, a następnie zanurzenie go w kwasie siarkowym, aby zwęglić cząsteczki cukru zaadsorbowane w zewnętrznych warstwach chalcedonu.

Często uzyskuje się onyks sztuczny, produkowany na bazie agatów.

By wykryć czy mamy oryginalny onyks można przyłożyć do kamienia wacik nasączony zmywaczem do paznokci . Naturalny onyks nie odniesie szkody, natomiast barwiony odbarwi się.

Onyks – słownik

Onyks arabski:  inna zwyczajowa nazwa onyksu właściwego, znany też pod nazwą onyks czarny lub chalcedonowy.

Onyks Alabastrowy: Włoski Onyks kształtem i kolorami przypominający ciasto.  Ma kremową powierzchnię z przerostami barwy  karmelu i bursztynu.

Onyks Alabastrowy

Onyks aragonitowy:  inaczej zwany kalcytowym lub marmurowym – pasiasta skała węglanowa w barwach brązowo-kremowych.

Onyks egipski: odmiana onyksu marmurowego pochodząca z Egiptu.

Onyks meksykański: odmiana meksykańskiego onyksu marmurowego. Występuje on w formach naciekowych (stalaktyty), wykazuje białą lub zielonkawą barwę. Znany tez pod nazwą onyks padrara.

Onyks pakistański: odmiana marmurowego pochodząca z Pakistanu,

Onyks z Châtillon: przeświecająca odmiana ofikalcytu pochodzącej z Châtillon we Włoszech.

Niekwarcowe skały nazywane onyksem

W kamieniarstwie pod nazwą onyks rozumie się także laminowane skały wapienne zbudowane prawie wyłącznie z przezroczystego sparytu (aragonitu lub kalcytu), bez istotnych domieszek składników ziarnistych.

Onyks – Występowanie

Naturalne onyksy należą do rzadkich skał. Spotykane są na całym świecie.
Występuje w próżniach i szczelinach skał magmowych, poza tym pospolity jest (jako buły krzemienne) w skałach osadowych.

Miejsca występowania:

Świat:

  • Urugwaj
  • Argentyna
  •  Australia
  • Brazylia
  • Kanada
  • Chiny
  • Czechy
  •  Niemcy
  • Indie
  • Pakistan
  •  Madagaskar
  •  Ameryka  Łacińska
  •  Wielkiej Brytania
  •   USA

Polska

w okolicach Bogorii nad Pilicą, pod Inowrocławiem, w Lubelskiem; chryzopraz pod Ząbkowicami na D. Śląsku, karneol rzadko, w okolicach Wałbrzycha.

Fot. Ji-Elle
onyx Morceaux à Uçhisar

 

Onyks – właściwości

Onyks to kamień będący odmianą Chalcedonu należącego do grupy Kwarcu. Charakteryzuje się równolegle ułożonymi warstwami (laminami).

Skład chemiczny:     SiO2 – ditlenek krzemu
Twardość w skali Mohsa:     7
Przełam:     brak
Układ krystalograficzny:     trygonalny
Gęstość minerału:     2,65 – 2,667 g/cm³
Barwa:     biało-czarny, czarny, czerwony, zielony, biały


Rysa:     biała
Połysk:     szklisty, jedwabisty
Współczynnik załamania:     1,545 – 1,554
Inne:     dwójłomność (0.009)
przezroczystość: półprzezroczysty do nie przeźroczystego

 

Onyks – Historia

Już w starożytności uważano onyks za kamień szczególnie szczęśliwy.
Czarny onyks uważany był za kamień czarnoksiężników i magów. To właśnie onyksu najczęściej używano do wyrobu kamei i pieczęci w Grecji i Rzymie.

XXVIII w.p.n.e –  Wykorzystywany  w Egipcie w czasie  Drugiej Dynastii do tworzenia misek  i innych elementów ceramiki.

XIV w. p.n.e.  – pojawia się w sztuce minojskiej Krety , zwłaszcza w wykopaliskach  archeologicznych w Knossos.

                                                       Onyks z Knossos

XIII w. p.n.e. – Pierwsza biblijna wzmianka o onyksie  znajduje się w księdze  Rodzaju 2:11, 12, gdzie powiedziano, że w ziemi Chawila jest dobre złoto oraz „żywica bdelium i kamień onyks”.
Znajdował się w  pektorale  arcykapłana w czwartym rzędzie, był noszony na obu ramionach kapłana, jako kamień pamięci. Na
powierzchni kamieni były wyryte imiona synów Jakuba-Izraela,
po sześć imion  na każdym kamieniu, wg porządku ich urodzenia.
„Obrobili też kamienie onyksowe, osadzone w złote oprawy, z wykutymi na nich, na wzór pieczęci, imionami synów Izraela. 7 Umieścili je na obu naramiennikach efodu jako kamienie pamięci o synach Izraela, jak nakazał Pan Mojżeszowi.”
(2Mojż.28,9-10).

Arcykapłan w pektorale m.in. z onyksem

 I w. n.e. – przyrodnik Pliniusz Starszy w „Historii Naturalnej” opisywał  zarówno rodzaje onyksu i różne techniki obróbki.

                   Gemma rzeźbiona w onyksie, 9–12 w. n.e

1865 r. – Scarlett O’Hara – bohaterka powieści „Przeminęło z wiatrem” po śmierci męża Karola założyła na bal w Atlancie broszę z onyksem

1920 – 1930 r.  – często używany jako cokoły dla rzeźb  art deco. Niemiecki rzeźbiarz Ferdinand Preiss wykorzystywał brazylijski zielony onyks do większości rzeźb.
Wykorzystany też  do tac i naczyń  produkowanych  Austrii.

„Tancerka” Ferdinanda Preissa z podstawą z zielonego onyksu

\1930 r. –  Płyty z onyksu z  góry Atlas wykorzystywane przez Miesa van der Rohe w Willi Tugendhatów w Brnie, symbolu architektury modernistycznej, do  stworzenia połyskujących  półprzezroczystych wewnętrznych ścian.

 

Onyks – opis

Onyks – minerał, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstw, na przemian białej i czarnej.

Nazwa pochodzi z greckiego όνυξ i oznacza pazur (paznokieć, racica): nawiązuje do twardości, wyglądu i ostrych krawędzi tego minerału.

Biało-czarny onyks jest często nazywany zwyczajnym, arabskim lub czarnym. Onyks występuje również w kolorze zielonym i białym.

fot. James Steakley

Fibula ze starożytnego Rzymu

Dumortieryt – słownik

Dumortieryt  w innych językach:

Angielski: Dumortierite
Duński: Dumortieriet
Niemiecki: Dumortierit
Włoski: Dumortierite
Hiszpański: Dumortierita

 

Azul Do Macaúbas – zawiera około 15% dumortierytu to, co jest przyczyną silnego niebieskiego zabarwienia kamienia.

Dumortieryt – występowanie

Występuje w pegmatytach i skałach metamorficznych. Występuje w paragenezie z topazem, berylem, turmalinem.

Polska:

w pegmatytach ze Szklarskiej Poręby i okolic Karpacza (Krucze Skały).

Świat:

Brazylia
Kanada
Francja
Włochy
Madagaskar
Namibia
Nevada
Norwegia
Peru
Rosja
Sri Lanka
Niemcy (Egerten w Badenii-Wirtembergii, Drachselsried i Ahornberg w Bawarii, Rockeskyll Eifel w Nadrenii-Palatynatu, kamieniołom niedaleko Hartmannsdorf Rady,  Waldheim w Saksonii)
Austria (Arlinggraben, Kötsch (gmina Wolfsberg), Ladinger Spitz,  Bad Sankt Leonhard im Lavanttal w Karyntii Saualpe; Amstall w Dolnej Austrii, Kupper w Osterwitz, Bachgraben i Schwanberg w Styrii w Meidling (gmina Paudorf), Unterkienstock, Ebersdorf (gmina Leiben)
Szwajcaria (Forno Glacier in Canton Gryzonii, Pontetal i Crodolotal,  Brissago iz Castione TI w kantonie Ticino)
Stany Zjednoczone (Alaska, Arizona, Kalifornia, Main, Montana, Nevada, Nowy Meksyk, Nowy Jork, Karolina Północna, Pensylwania, Utah, Waszyngton)
Czechy
Ukraina
Wielka Brytania

Dumortieryt – Właściwości

Krystalizuje w układzie rombowym tworząc zwykle włókniste agregaty pryzmatycznych kryształów. Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju słupkowym, pręcikowym, igiełkowym.

Kryształy są szkliste w kolorach od brązowego, niebieskiego i zielonego do fioletu i różu. Kryształy wykazują  pleochroizm od czerwonego przez niebieski do fioletowego.
Występuje w skupieniach włóknistych, rozetowych i promienistych.

Skład chemiczny:        borokrzemian glinu i żelaza
Wzory chemiczne:  (Al,Fe)7[O3/BO3/(SiO4)3], (SiO4)3O3, Al6.5-7BO3(SiO4)3(O,OH)3
Twardość w skali Mohsa:       7-8,5
Przełam:           nierówny
Łupliwość:       wyraźna jednokierunkowa
Układ krystalograficzny:        rombowy
Gęstość minerału:        3,26-3,41 g/cm3

Właściwości optyczne

Barwa:     Fioletowy, granatowy, niebieski, brązowy, czerwonawy, bezbarwny


Rysa:    biała
Połysk :     szklisty, jedwabisty
Współczynnik załamania światła:       nα = 1.659 – 1.678 nβ = 1.684 – 1.691 nγ = 1.686 – 1.692
Dwójłomność: δ = 0.027
Pleochroizm: Silny  I = głęboko niebieski lub fioletowy; Y = żółty do czerwono-fioletowego  lub prawie bezbarwny; Z = bezbarwny lub bardzo bladoniebieski

Jaspis – słownik

Odmiany:
 basanit – drobnoziarnisty, czarny. Stosowany przez jubilerów do próby rysy;
jaspis agatowy – żółto, brązowo lub zielono nakrapiany, zrośnięty z agatem;
  jaspis egipski – (kwarc niklowy) silnie żółty i czerwony
  jaspis pejzażowy – brązowy, przypominający pejzaż rysunek wywołany tlenkiem żelaza
 jaspis pasiasty – struktura warstwowa z szerszymi lub węższymi pasami
jaspis z Nunkirchen – białoszarawy, znaleziony w Nadrenii. Barwiony błękitem berlińskim, jako „niemiecki lapis” – imituje lapis lazuli
mookait – z różowymi lub jasnoczerwonymi chmurkami. Znaleziony w Australii
rogowiec – bardzo drobnoziarnisty, szary, brązowoczerwony, rzadziej zielony lub czarny
 silex – żółto i brązowoczerwono plamisty lub pasiasty
unakit – zielono różowa odmiana zbudowana z kwarcu i chalcedonu

Jaspis – występowanie

Zazwyczaj w skałach osadowych w postaci drobnych wkładek; jako wypełnienie szczelin lub żył oraz w postaci buł. Często występuje w formie otoczaków w osadach aluwialnych i lodowcowych. Jest szeroko rozpowszechniony, czasami tworzy duże wystąpienia o charakterze złożowym. Często występuje w złożach rud żelaza.

Miejsca występowania:

 Świat:

  • Ukraina, w Krzywym Rogu
  • Meksyk,
  • USA,
  • Rosja – Ural i Syberia, Kaukaz
  • Chiny
  • Indie
  • Egipt

 Polska:

  • Niedźwiedzia Góra, k. Krzeszowic.
  •  okolice Kamiennej Góry
  • góra Chełmiec koło Wałbrzycha